Παρασκευή 27 Ιουνίου 2014

Μικρές τεχνητές λίμνες της Ελλάδας


ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Ήταν να μη κάνω την αρχή, αναζητώντας την ομορφιά του υδάτινου στοιχείου. Μετά την περιγραφή των μεγάλων τεχνητών λιμνών της Ελλάδας (σε άλλη ανάρτηση), ήρθε, μετά από έρευνα, και η καταγραφή αυτών των μικρότερων φραγμάτων-θαυμάτων, τα οποία από τεχνικά έργα εξελίχθηκαν με τα χρόνια σε γεωπάρκα, περιβαλλοντικά «εκθέματα» στο μουσείο της φύσης.
Λίμνη Λάδωνα
Ο ποταμός Λάδωνας είναι ο κυριότερος παραπόταμος του Αλφειού. Ονομάστηκε έτσι από το Βοιωτικό Λάδωνα μετά το 1307 π.Χ., όταν στην περιοχή πήγαν και εγκαταστάθηκαν Βοιωτοί. Ένα από τα αξιοθέατα είναι το φράγμα του ποταμού, που δημιούργησε σε μια χαράδρα του βουνού Αφροδίσιου τεχνητή λίμνη μεγίστου μήκους 15 χλμ. και επιφάνειας 6.000 στρεμμάτων. Το φράγμα έχει χτιστεί στη θέση Πήδημα, σε υψόμετρο 420 μέτρων. Το τοπίο της λίμνης είναι επιβλητικό και το φυσικό περιβάλλον παρθένο. Το φράγμα της λίμνης του Λάδωνα εντυπωσιάζει γιατί βρίσκεται στερεωμένο στα πρανή των βουνών. Στην τεχνητή λίμνη του Λάδωνα φθάνει κανείς από τα Τρόπαια ή από τη Δάφνη Αχαΐας. Η διαδρομή είναι συναρπαστική και από το δρόμο υπάρχει υπέροχη θέα στη λίμνη και στο φράγμα. Το πιο κομψό και ελαφρύ φράγμα, σε σχέση με τα σημερινά ογκώδη. Τα φράγματα του Λάδωνα στην Αρκαδία και του Άγρα στην Έδεσσα πληρώθηκαν από τις αποζημιώσεις της Ιταλίας προς την Ελλάδα, μετά τον πόλεμο του ’40. Εκτός από χώρος αναψυχής για ήρεμες στιγμές στο ψάρεμα και λίγο δρόσισμα το καλοκαίρι, η λίμνη του Λάδωνα προσφέρεται και για κωπηλασία, ιστιοσανίδα, κολύμπι και βαρκάδα. Η ωραιότερη πλευρά της είναι η βόρεια, κοντά στα σύνορα με το νομό Αχαΐας, από το χωριό Μουριά, με το κλασικό πετρόκτιστο, αλλά ερημωμένο Δημοτικό σχολείο. Ήδη η περιοχή της τεχνητής λίμνης έχει κηρυχθεί σε οικολογικό πάρκο.
Λίμνη Εύηνου
Πολυδιαφημισμένο το φράγμα του Εύηνου, είναι χωμάτινο, ύψους 104 μ., επιφάνειας 3,5 τ. χλμ., που ενώνεται με του Μόρνου. Ολοκληρώθηκε το 2000 και εγκαινιάστηκε και δημιουργήθηκε αυτή η υπέροχη λίμνη. Ενδιαφέρουσα η διαδρομή βαθιά στα όρη της Αιτωλοακαρνανίας, προς την Ευρυτανία. Έλατα, χιονισμένα όρη, χαράδρες, υδάτινα μονοπάτια που ξεφεύγουν από τον Εύηνο (γνωστό και ως Φίδαρη). Τα δυο αντικριστά χωριά, το Νεοχώρι και η Αράχωβα χωρίστηκαν από το νερό, αλλά δανείστηκαν αλπική ομορφιά που καθρεπτίζεται στη λίμνη.
Λίμνη Άγρα
Σε απόσταση 6 χλμ. δυτικά από την Έδεσσα και μεταξύ των χωριών Νησίου και Βρυτών βρίσκονται οι πηγές του Εδεσσαίου ποταμού. Το ποτάμι απλώνεται και κυλάει νωχελικά μέχρι τα πρόθυρα του χωριού Άγρας και μέσω ενός φράγματος μεταμορφώνει τη μικρή λεκάνη σε αβαθή λίμνη με πυκνή βλάστηση, καλαμιώνες και ενδιαφέρουσα ιχθυοπανίδα και ορνιθοπανίδα. Το υδατικό δυναμικό της εμπλουτιζόταν παλαιότερα από τη λίμνη Βεγορίτιδα, μέσω μιας υπόγειας σήραγγας μήκους 7 χλμ. Η λίμνη όσο ήρεμη στέκεται τόσο άγρια και δυνατή καταλήγει, για να ποτίσει τους καταρράκτες της Έδεσσας, 6 χλμ. παρακάτω. Δημιουργήθηκε σ’ ένα τοπίο υγρό από τον ποταμό Βόδα, παραπόταμο του Λουδία. Το φράγμα είναι χωμάτινο, χωρητικότητας 40.000 κυβικών μέτρων και έκτασης γύρω στα 8,5 χιλιάδες στρέμματα. Στα νερά της συναντάμε, εκτός από τις εκλεκτές ποικιλίες καραβίδας, γριβάδια, τούρνες, τσιρόνια, πλατίκες και γουλιανούς, ενώ στους καλαμιώνες της βρίσκουν καταφύγιο βαλτόπαπιες, λαγόνες και αρπακτικά όπως ο φιδαετός και ο σφηκιάρης και μεταναστευτικά πτηνά όπως ροδοπελεκάνοι, κορμοράνοι, νυκτοκόρακες και φυσικά κύκνοι, από τους οποίους στη λαϊκή παράδοση πήρε το όνομα «λίμνη των κύκνων».

Λίμνη Τυχερού
Ο Έβρος λασπώνει από τα νερά του ποταμού, ακόμα και όταν δεν πλημμυρίζει. Μια ιδανική ανάπαυλα είναι η επίσκεψη στο μικρό φράγμα του Τυχερού, στο ομώνυμο χωριό. Τόπος για κούρνιασμα για πάπιες και άλλα πουλιά που αφθονούν στην περιοχή.
Λίμνη Θέρμης
Αποτελεί το στολίδι της Θέρμης. Η λίμνη που έχει σχηματίσει το φράγμα δημιουργεί ένα ξεχωριστό τοπίο, ιδιαίτερης φυσικής ομορφιάς, το οποίο δεν μπορεί ν’ αφήσει αδιάφορους ούτε τους γονείς αλλά ούτε και τα παιδιά. Ο δήμος της Θέρμης έκλεισε μια για πάντα την πληγή της χωματερής, μετατρέποντας την περιοχή σε μεγάλο πάρκο με λίμνη. Αρχικά ήταν οι ανάγκες για το πότισμα που οδήγησαν τη δημοτική αρχή στη δημιουργία του φράγματος για 250.000 κυβικά νερό. Στην περιοχή υπάρχουν καφετέρια - αναψυκτήριο για να χαλαρώνουν οι μεγαλύτεροι, αλλά και αθλητικές εγκαταστάσεις, που περιλαμβάνουν γήπεδα μπάσκετ, τένις και ποδοσφαίρου για τους μικρούς επισκέπτες. Οι μικρότεροι μπορούν να παίξουν στις όχθες της λίμνης, να περπατήσουν στα μονοπάτια και τις γεφυρούλες, να ταΐσουν τις πάπιες και τις χελώνες, να κάνουν πικνίκ στο γκαζόν και γενικά να χαρούν τη φύση σ’ έναν μικρό παράδεισο που βρίσκεται πολύ κοντά στο κέντρο της πόλης. Κοντινός χώρος αναψυχής για τους Θεσσαλονικείς (10 χλμ. μακριά από την πόλη), η λίμνη της Θέρμης αποτελεί παράδεισο.
Λίμνη των πηγών Αώου
Σε απόσταση 20 χλμ. από το Μέτσοβο, σε υψόμετρο 1.400 μ., η λίμνη του Πηγών Αώου, ξαπλώνει την ομορφιά της και το δασικό της πλούτο (έλατα και οξιές) στο Μαυροβούνι. Είναι γειτόνισσα με τον παράδεισο του Εθνικού Δρυμού Βάλια Κάλντα. Χαρακτηριστικό της οι πολλές μικρές νησίδες που σε συνδυασμό με την πλούσια χλωρίδα και πανίδα της περιοχής συνθέτουν ένα τοπίο μαγευτικό. Έχει δημιουργηθεί από φράγμα της ΔΕΗ στην ΒΔ άκρη της. Το σκηνικό, σχεδόν αλπικό, αναδεικνύεται με μοναδικές στιγμές ιδιαίτερα το χειμώνα και την άνοιξη, εμπλουτισμένο με άφθονα ψάρια, αρκετά είδη αρπακτικών, αλλά και παρυδάτιων πουλιών.
Λίμνη Πηνειού
Η τεχνητή λίμνη φράγματος του Πηνειού ποταμού βρίσκεται στην Ηλεία, ΒΑ της Αμαλιάδας, ανατολικά της αρχαίας Ήλιδας, πάνω από την αρχαία Ήλιδα, 20 χλμ. περίπου από την ακτή που βρίσκεται στο χωριό Κέντρο. Ο ορεινός όγκος του νομού Ηλείας παραμένει ανεξερεύνητος για τους πολλούς. Καταπράσινος, σμιλεμένος από εξαίρετα φαράγγια, πλουτίζει ακόμα περισσότερο τη συλλογή ενδιαφερόντων με τη λίμνη του Πηνειού. Οι ανάγκες για την άρδευση του κάμπου δημιούργησαν στη δεκαετία του ’60 την τεχνητή λίμνη, που με τα χρόνια εξελίχθηκε σε χώρο αναψυχής αθλητών, ποδηλατών, περιπατητών. Το δημοτικό αναψυκτήριο-εστιατόριο, βολεμένο στο ωραιότερο σημείο, λειτουργεί όλο το χρόνο.
Λίμνη Ζαρού
Τα άνυδρα πόδια του κρητικού βουνού, ο κάμπος της Μεσαράς, δεν ζούσαν από τον τουρισμό, αλλά από καλλιέργειες (ελιές και οπωροκηπευτικά). Παλαιότερα στη λεβεντογέννα νήσο έπεφταν βροχή το ΜΟΠ (Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα), που στην περιοχή του Ζαρού δε σπαταλήθηκαν. Δημιούργημά τους είναι η πανέμορφη και τόσο φιλική για περιπάτους και ξεκούραση, λίμνη Ζαρού, από το νερό του ποταμού Κουτσουλίδη. Με έργα της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, τα νερά συγκέντρωσαν 22 στρέμματα άνυδρης γης. Από τα ίδια νερά προσπαθεί να γεμίσει (χρόνια τώρα) το κοντινό φράγμα της Φανερωμένης, χωρητικότητας 17.000.000 κυβικά μέτρα.
Λίμνη Θησαυρού
Σπάνια ένα ποτάμι κρατάει σε τόση μεγάλη διαδρομή την ομορφιά του, όπως ο Νέστος. Ανηφορίζοντας προς το νομό Δράμας, 13 χλμ. από το Παρανέστι, το τελευταίο «φως» ζωής στην παραμεθόριο πριν από τη Βουλγαρία, προχωράμε δίπλα στη οφιοειδή πορεία του ποταμού. Σε λίγο φαίνεται η λίμνη. Στην αρχή φαίνονται καφετιές φέτες γης, νησάκια που επέζησαν από το πνίξιμό της. Στη συνέχεια το νερό απλώνει όλες του τις δυνάμεις και η λίμνη γίνεται τεράστια.
Λίμνη Σφηκιάς
Για μια ακόμα φορά ο Αλιάκμονας μαντρώνεται σε μια λίμνη, τη λίμνη Σφηκιάς. Το φράγμα της εντυπωσιάζει τον επισκέπτη με τα φιόρδ που σχηματίστηκαν από τις έντονες χαράδρες και το μικρό πλάτος. Το τεχνικό έργο μετεξελίχτηκε σε καταφύγιο παρυδάτιων και μεταναστευτικών πουλιών.
Λίμνη Πουρναριού
Η λίμνη Πουρναρίου γεννήθηκε από τον Άραχθο και είναι κοντά στην Άρτα. Το φράγμα είναι χωμάτινο, εντυπωσιακό και είναι το δεύτερο σε μέγεθος μετά του Μόρνου. Η λίμνη είναι δύσκολη στην προσέγγιση και θέλει πόδια για να τη θαυμάσετε, με πρόσβαση εύκολη μόνο το παραλίμνιο χωριό Κάτω Καλεντίνη. Η πιο εντυπωσιακή διαδρομή με το αυτοκίνητο είναι προς τα χιονισμένα Τζουμέρκα και το χωριό Καταρράκτης, όπου προς την απόληξη της λίμνης το νερό παίρνει το χρώμα της πυκνής βλάστησης, ενώ από τα πρανή της λίμνης κατηφορίζουν εντυπωσιακοί καταρράκτες. Πράγματι ένα ονειρικό τοπίο.
Λίμνη Επτά πηγών
Σε ένα τοπίο απαράμιλλης ομορφιάς, σε έναν επίγειο παράδεισο συναντά κανείς την περιοχή «Επτά Πηγές». Η περιοχή πήρε το όνομα της από τις 7 φυσικές πηγές από τις οποίες αναβλύζει το νερό που προέρχεται από τον ποταμό Λουτάνη κι είναι διάσπαρτες σε μια πλαγιά. Το νερό που αναβλύζει σχηματίζει στη συνέχεια ένα ποταμάκι, που περνά μέσα από μια σήραγγα για να καταλήξει σε μια μικρή λίμνη. Η λίμνη δημιουργήθηκε με την κατασκευή ενός φράγματος, που η υπερχείλισή του δημιουργεί έναν καταρράκτη. Στα νερά αυτά ζει το σπάνιο είδος ψαριού «Γκιζάνι» (που απαντάται μόνο στα ρυάκια στη Ρόδο), όπως επίσης, παγώνια, πάπιες, χήνες, χελώνες, χέλια και καβούρια. Η κατασκευή της σήραγγας και όλων των έργων στην περιοχή Κολυμπίων, άρχισαν από μια γαλλική εταιρία και ντόπιους εργάτες το 1920 για να ολοκληρωθούν το 1931. Έχει μήκος 150 μέτρα, το πλάτος της κυμαίνεται από 10 ως 50 μέτρα και το βάθος της από 1 ως 8 μέτρα. Λειτουργεί ως αποθετήρας νερού που χρησιμοποιείται για άρδευση στη περιοχή Κολύμπια. Στη μέση περίπου της λίμνης υπάρχει ένα πηγάδι που χρησιμεύει ως φωταγωγός και αεραγωγός. Τόσο η διαδρομή προς τη λίμνη, όσο και η ρεματιά με τα αιωνόβια πλατάνια και πεύκα, χαρακτηρίζονται από απερίγραπτα υπέροχες φυσικές ομορφιές. Το τοπίο ομορφαίνουν τα παγώνια, που ανοίγουν τα φτερά τους για να καλωσορίσουν τους επισκέπτες τους. Η λίμνη των Επτά Πηγών στη Ρόδο είναι ο μοναδικός χώρος στη Ρόδο που μπορεί κανείς να κάνει μπάνιο σε γλυκό νερό και να απολαύσει τη δροσιά του τρεχάμενου νερού και του δάσους που περιβάλει τη λίμνη. Μετά την έξοδο από τη σήραγγα πρέπει να προχωρήσει κανείς αριστερά για να φτάσει στο φράγμα με τον καταρράκτη.
Λίμνη Απολακκιάς
Πρώτοι που δίδαξαν τη συγκέντρωση νερού για αρδευτικούς λόγους ήταν οι Ρωμαίοι. Τους ακολούθησαν στην Ιστορία οι Ιταλοί, που εγκαταστάθηκαν στα Δωδεκάνησα. Το νησί της Ρόδου, είναι αλήθεια, δεν έχει ανάγκη από στολίδια, γιατί έχει πολλά. Αλλά το φράγμα της Απολακκιάς (και της Λαχανιάς) προσθέτουν νέες ενδιαφέρουσες εικόνες.
Λίμνη Μεταλλείου
Στα σύνορα με τη FYROM, κοντά στο Σκρα και 15 χλμ. από την Αξιούπολη, σε μια πανέμορφη τοποθεσία, στην περιοχή του Κιλκίς, βρίσκεται μια τεχνητή λίμνη γνωστή και ως «Λίμνη Μεταλλείου». Δημιουργήθηκε το 2000 από το φράγμα Κοτάντερε, έχει μήκος 2 χλμ. και βάθος 35 μ. και είναι ιδανική για ψάρεμα πέστροφας, για ξεκούραση και φυσιολατρικές δραστηριότητες. Το τοπίο χαρακτηρίζεται από πανέμορφα δάση και φυσική ομορφιά, ενώ η πρόσβαση και περιήγηση είναι δυνατή μέσω καλών δασικών δρόμων.
Λίμνη Λούρου
Ο ποταμός Λούρος έχει μήκος 75 χλμ. και εκβάλλει στον Αμβρακικό κόλπο, όπως και ο Άραχθος. Κυλάει παράλληλα με τον Άραχθο και οι πηγές του βρίσκονται κάπου κοντά στο βουνό Τόμαρος. Τον πλούτο του Λούρου τον μάντρωσαν οι Ρωμαίοι από την εποχή της Κλεοπάτρας και του Μάρκου Αντωνίου, που τόσο άδοξα κατέληξε ο δεσμός τους και η δόξα τους στο Άκτιο, έξω από την Πρέβεζα. Στη διαδρομή Φιλιππιάδα-Ιωάννινα, 10 χλμ. μετά τη Φιλιππιάδα, συναντάμε πάνω στο δρόμο στριμωγμένη από το μικρό φράγμα του Λούρου, μια μικρή λίμνη. Είναι 52 περίπου ετών, συνομήλικη με τη λίμνη Άγρα, ένα από τα παλαιότερα φράγματα στην Ελλάδα. Απέχει από την Αθήνα περίπου 420 χλμ. και η λεκάνη απορροής του ταμιευτήρα έχει έκταση 319 τ. χλμ. Στην περιοχή υπάρχουν πουλιά και στη λίμνη ψάρια, πέστροφες και χέλια, που ξεσηκώνουν τους κατοίκους του Άη-Γιώργη, του διπλανού χωριού να τα ψαρέψουν. Λίγο πιο πάνω το εκπληκτικό τοπίο του Άη-Γιώργη με το περίφημο ρωμαϊκό υδραγωγείο, που υδροδοτούσε τη ρωμαϊκή Νικόπολη, την πόλη «δόξα και τιμή» στο νικητή της ναυμαχίας στο Άκτιο, Οκταβιανό, που μετονομάστηκε Αύγουστος.

Όμορφες τεχνητές λίμνες της Ελλάδας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Οι τεχνητές λίμνες αρχικά είναι άχαρα έργα, πληγές στη Γη, αναγκαία όμως για την άρδρευση και την ηλεκτρική ενέργεια, που μεταμορφώθηκαν, με την πλήρωσή τους από νερό, σε πόλους έλξης των τουριστών, προσφέροντας το διαφορετικό στις εκδρομικές και περιβαλλοντικές αναζητήσεις. Οι τεχνητές αυτές λίμνες, που δημιουργήθηκαν από τα διαφόρων σκοπών φράγματα, αποτελούν από άποψη επιστημονική υγροβιότοπους, αλλά ο χαραχτηρισμός αυτός δεν σημαίνει ότι αποτελούν και οικοσυστήματα υψηλής αξίας. Για παράδειγμα, οι τεχνητές λίμνες του Μόρνου και του Εύηνου και του Θησαυρού, αν και αποτελούν τεράστια υδάτινα σώματα όπου απαντά υδρόβια ζωή, χαρακτηρίζονται από χαμηλή αξία για τη φύση. Σ' αυτές οι έντονες αυξομειώσεις της στάθμης τους, σε συνδυασμό με τις έντονες κλίσεις των πρανών, δεν επιτρέπουν την ανάπτυξη αξιόλογης παρόχθιας βλάστησης, κρίσιμο στοιχείο κάθε φυσικού υγροτόπου. Επιπλέον, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αρκετές από αυτές κατέκλυσαν άλλα φυσικά υγροτοπικά συστήματα υψηλότερης αξίας, όπως παρόχθια δάση, μικρούς ορεινούς υγρότοπους, αλλά και τις ίδιες τις φυσικές κοίτες των ποταμών. Υπάρχει και το ακραίο φαινόμενο του Αχελώου, που έχει μετατραπεί από ποταμός σε σειρά τεχνητών λιμνών, με τεράστιες επιπτώσεις στον ορεινό χώρο, αλλά κυρίως στους υγρότοπους των εκβολών του.
Υπάρχουν, όμως, και περιπτώσεις τεχνητών λιμνών που φιλοξενούν αξιόλογους έως διεθνούς σημασίας υγρ'οτοπους. Κορυφαίο παράδειγμα η Κερκίνη, που όμως δημιουργήθηκε πάνω σ' ένα εκτεταμένο υγροτοπικό σύμπλεγμα που τροφοδοτείτο από τον ποταμό Στρυμόνα. Το σύμπλεγμα αυτό ήταν πολύ πιο πλούσιο από τη σημερινή λίμνη, αφού περιλάμβανε, εκτός από έλη και μικρές φυσικές λίμνες, παρόχθια δάση και πιθανότατα πολύ μεγαλύτερες εκτάσεις υγρολίβαδων, οικοσυστήματα που χαρακτηρίζονται από εξαιρετικά υψηλή βιοποικιλότητα. Αν επιχειρούσε κάποιος μια πιο γενική αξιολόγηση, θα μπορούσε να πει ότι οι τεχνητές λίμνες, που ιδρύθηκαν σε περιοχές όπου υπήρχαν εκτεταμένοι υγρότοποι και έχουν μικρό βάθος, παρουσιάζουν υψηλότερη οικολογική αξία σε σχέση με τις μεγάλες, βαθιές τεχνητές λίμνες, ιδίως όταν η στάθμη του νερού αυξομειώνεται έντονα. Εδώ παρουσιάζουμε μερικές από τις τεχνητές λίμνες της Ελλάδας.

Κρεμαστών (η εντυπωσιακή)
Στην τοποθεσία Τσαγκαράλωνα σε ένα χάσμα του βουνού αποκαλύπτεται το πανόραμα της λίμνης των Κρεμαστών, η μεγαλύτερη τεχνητή λίμνη της Ελλάδας. Δημιουργήθηκε μετά την κατασκευή του ομώνυμου φράγματος, το 1963, από τη συσσώρευση των υδάτινων όγκων του ποταμού Αχελώου και των παραποτάμων του, Αγραφιώτη, Τρικεριώτη και Μέγδοβα. Η λίμνη με έκταση 68.532 στρεμμάτων, βρίσκεται ανάμεσα στους νομούς Ευρυτανίας και Αιτωλοακαρνανίας, που ενώνονται μέσω της Γέφυρας της Επισκοπής. Σε άλλο σημείο υπάρχει και η Γέφυρα της Τατάρνας, κοντά στο ομώνυμο μοναστήρι. Το φράγμα έχει ύψος 160 μέτρα, μήκος 457 μέτρα και πλάτος στη βάση 160 μέτρα. Αποτελεί το μεγαλύτερο γεώφραγμα στην Ευρώπη. Στη λίμνη γίνονται διάφορες αθλητικές δραστηριότητες Canoe-Kayak.
Πολυφύτου (η μεγαλύτερη)
Είναι λίμνη του ποταμού Αλιάκμονα, στο νομό Κοζάνης. Σχηματίστηκε το 1973 μετά την κατασκευή του ομώνυμου φράγματος (Πολυφύτου) στον ποταμό και καλύπτει έκταση 56.793 στρεμμάτων. Η λίμνη αποτελεί ιδιοκτησία της ΔΕΗ, αλλά παραχωρήθηκε στους γύρω κατοίκους για εκμετάλλευση. Διασχίζεται από τη Γέφυρα Σερβίων και τη μικρότερη Γέφυρα Ρυμνίου. Η μεγαλύτερη έκταση της λίμνης βρίσκεται στην επικράτεια του δήμου Σερβίων. Στα νερά της έχουν καταγραφεί 17 είδη ψαριών, ενώ η περιοχή αποτελεί σημαντικό βιότοπο. Σε έρευνα διαπιστώθηκαν υπερβάσεις ως προς τη συγκέντρωση μολύβδου, ενώ η κατάσταση της λίμνης χαρακτηρίστηκε «μέτρια».
Κερκίνη (σκέτο)
Σχηματίστηκε το 1932 με τη δημιουργία φράγματος στην περιοχή του Λιθότοπου, για να συγκρατεί τα νερά του ποταμού Στρυμόνα κι αργότερα χρησιμοποιήθηκε ως μέρος αποθήκευσης νερού για την άρδρευση της πεδιάδας του νομού. Βρίσκεται στο νομό Σερρών, 45 χλμ. ΒΔ της πόλης των Σερρών και 100 χλμ. από τη Θεσσαλονίκη. Το 1982, λόγω της μείωσης της χωρητικότητας της λίμνης εξαιτίας των φερτών υλών από το Στρυμόνα, κατασκευάστηκε νέο φράγμα. Η έκταση της λίμνης είναι 37.688 στρέμματα. Προστατεύεται από τη σύμβαση Ραμσάρ κι αποτελεί τμήμα του ευρωπαϊκού δικτύου «Φύση 2000». Στην περιοχή συναντάμε πολλά είδη θηλαστικών, όπως το τσακάλι, το λύκο, την αγριόγατα, τη βίδρα, τη νυφίτσα, το ζαρκάδι, το λαγό, το αγριογούρουνο. Υπάρχουν 10 είδη αμφίβιων και περίπου 20 είδη ερπετών. Η ιχθυοπανίδα είναι επίσης πλούσια αφού υπάρχουν 30 είδη ψαριών με κυριότερα τα χέλια. Στη γύρω περιοχή έχουν καταγραφεί περίπου 300 είδη πουλιών. Η Λαγγόνα και ο Αργυροπελεκάνος που ζουν εκεί είναι μοναδικά στον κόσμο είδη, και απειλούνται με εξαφάνιση. Υπάρχουν και πολλά σπάνια αρπακτικά όπως ο χρυσαετός, ο βασιλαετός, ο πετρίτης, ενώ η περιοχή αποτελεί πεδίο έρευνας σχετικά με τους υγρότοπους και τη διαχείριση τους. Στη λίμνη ζει και ο πιο μεγάλος πληθυσμός βουβαλιών στην Ελλάδα (πάνω από 500). Τα τελευταία χρόνια η Κερκίνη γνωρίζει μεγάλη τουριστική ανάπτυξη. Η λίμνη και η γύρω περιοχή προσφέρεται για περιβαλλοντική εκπαίδευση και αποτελεί ιδανικό μέρος για την ανάπτυξη του οικοτουρισμού.
Καστρακίου («φωτίζει» τα Επτάνησα)
Τεχνητή λίμνη κοντά στα χωριά Καστράκι και Μπαμπαλιό της Αιτωλοακαρνανίας, πάνω στην κοίτη του ποταμού Αχελώου, στην περιοχή συμβολής του με τον παραπόταμο Ίναχο. Υδροηλεκτρικό έργο της δεκαετίας του 1960, που φωτίζει μέχρι την Κεφαλονιά, τη Ζάκυνθο και τη Λευκάδα. Μετέτρεψε την άγονη περιοχή σε γόνιμη, ποτίζοντας 120.000 στρέμματα γης, αλλά και τον πληθυσμό της πόλης του Αγρινίου. Σχεδό ενώνεται με τη λίμνη Στράτου. Η έκταση της επιφάνειας της λίμνης που έχει δημιουργηθεί είναι 26.800 στρέμματα και περιέχει 1.000.000 κυβικά μέτρα νερό, που σκέπασαν σχεδόν όλο τον τόπο. Απ’ τα χωριά Μαλατέικα και Μπαμπαλιό, όλοι οι κάτοικοι υποχρεώθηκαν σε αναγκαστική μετανάστευση, μικρό όμως τμήμα απ’ αυτούς ανασυγκρότησε οικισμούς σε παραλίμνιες περιοχές. Η λίμνη δημιουργήθηκε από ένα δεύτερο φράγμα στον Αχελώο ποταμό, με ύψος 95 μέτρα, μήκος 530 μέτρα και πλάτος στη βάση 380 μέτρα. Εκεί υπάρχει υδροηλεκτρικός σταθμός της ΔΕΗ που εξοικονομεί σημαντική ενέργεια από πετρέλαιο και τη μόλυνση από αυτό του περιβάλλοντος.
Ταυρωπού (η βασίλισσα)
Η τεχνητή λίμνη Πλαστήρα βρίσκεται στο οροπέδιο της Νεβρόπολης στο νομό Καρδίτσας, και το επίσημό της όνομα είναι λίμνη Ταυρωπού. Σχηματίστηκε το 1959 με την ολοκλήρωση του φράγματος στον ποταμό Ταυρωπό ή Μέγδοβα, και η ιδέα για την κατασκευή της αποδόθηκε στον στρατιωτικό και πολιτικό Νικόλαο Πλαστήρα. Όταν το 1935 επισκέφθηκε τη γενέτειρά του, όπου είχαν σημειωθεί καταστροφικές πλημμύρες στη περιοχή και τη Μακεδονία από συνεχείς βροχοπτώσεις, βλέποντας τον χώρο φέρεται να είπε: «εδώ μια μέρα θα γίνει λίμνη», απ’ όπου και το πιο γνωστό της όνομα. Η χρηματοδότησή της έγινε από χρήματα που χρωστούσε η Ιταλία στην Ελλάδα και την κατασκευή ανέλαβε γαλλική εταιρεία. Περιέχει 400 εκατ. κυβικά μέτρα νερού, έχει μέγιστο μήκος 12 χλμ., μέγιστο πλάτος 4 χλμ., συνολική επιφάνεια 22.000 στρέμματα, ενώ το μέγιστο βάθος της είναι περίπου 60 μέτρα και το ανώτατο υψόμετρο της 750 μ. Το νερό της χρησιμοποιείται για ηλεκτροπαραγωγή και άρδευση, καθώς κοντά στο χωριό Μητρόπολη βρίσκεται και υδροηλεκτρικό εργοστάσιο ισχύος 400 MW. Τα τελευταία χρόνια έχει αξιοποιηθεί τουριστικά με αρκετές δραστηριότητες, πάνω και γύρω από τη λίμνη.
Μόρνου (η διάσημη)
Είναι τεχνητή λίμνη που κατασκευάστηκε για να καλυφθούν οι ανάγκες για την ύδρευση της Αθήνας. Δημιουργήθηκε το 1979 με κατασκευή φράγματος στον ποταμό Μόρνο. Η συνολική επιφάνεια της λίμνης, που αντιστοιχεί στη μέση στάθμη της, είναι περίπου 15.500 στρέμματα και είναι η 9η μεγαλύτερη τεχνητή λίμνη της Ελλάδας. Βρίσκεται στο κέντρο του νομού Φωκίδας και καλύπτει με τα νερά της ένα λεκανοπέδιο δυτικά από το Λιδωρίκι, που υπήρχε ανάμεσα στα βουνά Γκιώνα και Βαρδούσια. Συγκεντρώνει νερό όχι μόνον από τον Μόρνο και τους παραποτάμους του, αλλά και από τη λίμνη του Εύηνου, μέσω μίας σήραγγας που κατασκευάστηκε για τον σκοπό αυτό. Τα έργα για τη δημιουργία της λίμνης έγιναν στο διάστημα 1972-1979 και η λίμνη άρχισε να χρησιμοποιείται το 1981. Για τη δημιουργία της κατασκευάστηκε φράγμα ύψους 125 μέτρων (το 7ο πιο ψηλό της Ελλάδας), με συνολικό όγκο 17 εκατ. κυβικά μέτρα και εκκενώθηκε το χωριό Κάλλιο, που μεταφέρθηκε σε άλλη θέση πάνω από τις όχθες της λίμνης. Σε περιόδους ξηρασίας, όταν η στάθμη της λίμνης κατεβαίνει, αποκαλύπτονται τα σπίτια του παλιού οικισμού. Το υδραγωγείο του Μόρνου που μεταφέρει το νερό της λίμνης στην Αττική, είναι ένα από τα πιο μεγάλα της Ευρώπης με συνολικό μήκος 188 χλμ. Στη διαδρομή του κατασκευάστηκαν 15 σήραγγες συνολικού μήκους 71 χλμ.
Σμοκόβου (η νεότερη)
Τεχνητή λίμνη της Θεσσαλίας, στις πλαγιές των Αγράφων. Βρίσκεται στα όρια των δήμων Μενελαΐδας και Ταμασίου. Πήρε το όνομά της από τα διπλανά γραφικά ιαματικά λουτρά που βρίσκονται σ’ έναν παράδεισο φύσης. Εγκαινιάστηκε το 2002 και έχει έκταση περίπου 8.500 στρεμμάτων. Η λίμνη κατασκευάστηκε για να αρδεύει το ΝΔ τμήμα του κάμπου της Καρδίτσας, καθώς και ένα τμήμα των οροπεδίων της Ομβριακής και του Δομοκού, του νομού Φθιώτιδας. Υπάρχει κι υδροηλεκτρική εγκατάσταση. Το φράγμα της λίμνης κατασκευάστηκε μεταξύ 1981 και 1994 και έφτασε σε ύψος τα 104 μέτρα, 450 μέτρα μήκος και 11 μέτρα πλάτος στην κορυφή του.
Στράτου (η λίμνη του σκιέρ)
Είναι τεχνητή λίμνη που δημιουργήθηκε με φράγμα στον ποταμό Αχελώο, με συνολική έκταση 8.400 στρεμμάτων. Ο ταμιευτήρας του μικρού αρδευτικού φράγματος, κάτω από το φράγμα Στράτου, έχει παραχωρηθεί στην Ελληνική Ομοσπονδία Θαλάσσιου Σκι και λειτουργούν σήμερα εγκαταστάσεις του Εθνικού Κέντρου Θαλασσίου Σκι. Η παρόχθια βλάστηση, η εναλλαγή χρωμάτων, ο πλούτος του οικοσυστήματος μετέτρεψαν τον τόπο, από έργο ενέργειας και άρδρευσης, σ' έναν από τους πλουσιότερους υδροβιότοπους. Βορειότερα βρίσκεται το χωριό Ματσούκι.
Μαραθώνα (η παλιά)
Η λίμνη δημιουργήθηκε για την ύδρευση της Αθήνας, από την ανέγερση του φράγματος του Μαραθώνα, σε μικρή απόσταση από τον Μαραθώνα Αττικής. Η κατασκευή του φράγματος διήρκεσε από το 1926 μέχρι το 1929. Η λίμνη ήταν το κυριότερο απόθεμα νερού για την ύδρευση της Αθήνας από το 1931 (οπότε άρχισε να δίνει νερό) μέχρι το 1959. Το 1959 άρχισε να λειτουργεί σύνδεση παροχής από τη λίμνη Υλίκη, ενώ από το 1981 το περισσότερο νερό για την ύδρευση της Αθήνας προέρχεται από την τεχνητή λίμνη του Μόρνου. Σήμερα πλέον όλο το νερό της λίμνης δε θα επαρκούσε παρά μόνο για λίγες ημέρες υδροδότησης της πόλης. Η επιφάνεια της λίμνης, που αντιστοιχεί στη μέση στάθμη της, είναι περίπου 1.027 στρέμματα και το μέγιστο βάθος της είναι 54 μέτρα. Η λίμνη συγκεντρώνει νερά από μία περιοχή με έκταση 118 τετρ. χιλιομέτρων. Η κορυφή του φράγματος βρίσκεται σε ύψος 227 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και η βάση του σε ύψος 173 μέτρα. Ο υπερχειλιστής, όμως, βρίσκεται σε ύψος 223 μέτρων και αυτό είναι το μέγιστο ύψος της επιφάνειας της λίμνης πάνω από το επίπεδο της θάλασσας.
Δόξα (το «μπιζού»)
Είναι μικρή τεχνητή λίμνη και βρίσκεται σε υψόμετρο 1.100 μέτρων, στην ορεινή Κορινθία. Αλλάζοντας τα χρώματά της ανάλογα με τις εποχές, κρύβει μια εκπληκτική θέα. Αγκαλιασμένη από ορεινούς όγκους και δάσος, είναι ιδανική για ένα περίπατο γύρω από την περίμετρό της, και από το Φενεό προς το εκκλησάκι του Αγίου Φανουρίου.Η κατασκευή της ολοκληρώθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1990, και στηρίχτηκε στον χείμαρρο Δόξα που περνούσε από την περιοχή. Στο κέντρο της λίμνης το εκκλησάκι του Αγίου Φανουρίου δημιουργεί ένα ρομαντικό θέαμα. Παλιότερα βρισκόταν στη θέση του η Μονή Αγίου Γεωργίου, αλλά λόγω των πλημμυρών μεταφέρθηκε σε μικρή απόσταση από την αρχική της θέση, σε διπλανό ύψωμα, και είναι επισκέψιμη.

Τα μεγαλύτερα ποτάμια της Ελλάδας


Αλιάκμονας
Βρίσκεται στη Δ. Μακεδονία και είναι ο μεγαλύτερος ποταμός της Ελλάδας με μήκος 297 χλμ. και βρίσκεται ολόκληρος σε ελληνικό έδαφος. Οι άλλοι μεγάλοι ποταμοί (Έβρος, Νέστος και Αξιός) πηγάζουν σε ξένα εδάφη. Το όνομά του είναι σύνθετο και προέρχεται από το άλς (άλας, θάλασσα) και από το άκμων (αμόνι). Μια αρχαία παράδοση λέει ότι όσα πρόβατα έπιναν νερό από τον Αλιάκμονα άλλαζαν χρώμα και γίνονταν λευκά. Η παράδοση αυτή επιβεβαιώνεται από μια καταγραφή του Λατίνου συγγραφέα Πλινίου (23-79 μ.Χ.), που μεταφρασμένη από τα λατινικά, λέει: «Επίσης στη Μακεδονία, όσοι θέλουν να έχουν πρόβατα άσπρα πηγαίνουν στον Αλιάκμονα, όσοι δε μαύρα στον Αξιόν». Ο Αλιάκμονας, πριν γίνει το φράγμα της εκτροπής του (δεκαετία του 1950), δεν είχε σταθερή κοίτη. Συχνά πλημμύριζε και σχημάτιζε εκτεταμένα έλη. Ο ποταμός πηγάζει από τα βουνά Βέρνο, Γράμμο και Βόιο, στα σύνορα της χώρας με την Αλβανία, και εκβάλλει στο Θερμαϊκό κόλπο μεταξύ της Θεσσαλονίκης και της Κατερίνης. Σχεδόν σε όλο το μήκος του στο νομό Κοζάνης σχηματίζει την τεχνητή λίμνη του Πολυφύτου που δημιουργήθηκε μετά την κατασκευή του ομώνυμου φράγματος. Πάνω από τη λίμνη βρίσκεται η γέφυρα των Σερβίων, τμήμα της εθνικής οδού Αθηνών-Κοζάνης. Ο Αλιάκμονας διαθέτει 33 είδη ψαριών, από τα οποία γύρω στα 30 είναι αυτόχθονα και τα υπόλοιπα εισήχθηκαν με ανθρώπινη παρέμβαση. Πολλά από αυτά θεωρούνται σπάνια και ένα, το μαυροτσιρώνι, δε ζει πουθενά αλλού στο κόσμο. Από αυτά τα είδη των ψαριών τα πιο πολλά δεν έχουν εμπορική αξία, παρά μόνο βιολογική καθώς στηρίζουν την τροφική αλυσίδα. Άλλα ψάρια είναι το γριβάδι και η ιριδίζουσα πέστροφα, που δηλώνει πως τα νερά του ποταμού είναι ακόμη καθαρά. Στις εκβολές απαντώνται λίγα χέλια, που δεν μπορούν να μεταναστεύσουν, επειδή εμποδίζονται από τα φράγματα. Στο Δέλτα του Αλιάκμονα και του Αξιού συναντώνται κέφαλοι και λαβράκια. Στην περιοχή παράγεται περίπου το 90% της συνολικής παραγωγής μυδιών στην Ελλάδα. Η αλυκή Κίτρους είναι μια έκταση 2.540 στρεμμάτων από όπου παράγονται ετησίως 15-20.000 τόνοι αλάτι. Πολλά είδη πουλιών χρησιμοποιούν την περιοχή για να ξεχειμωνιάσουν, όπως οι πάπιες, είτε να ξεκουραστούν στις μεταναστεύσεις τους. Έχουν παρατηρηθεί 215 είδη πουλιών, από τα οποία το 1/3 περίπου φωλιάζει στην περιοχή. Στην περιοχή φωλιάζουν 27 σπάνια και προστατευόμενα είδη πουλιών, όπως ο πορφυροτσικνιάς (είδος ερωδιού), ο αργυροπελεκάνος και η λεπτομύτα. Ο ποταμός σχηματίζει ένα εκτεταμένο Δέλτα που φτάνει τα 40.000 στρέμματα, πολύ μικρότερο από το Δέλτα του Αξιού (220.000 στρέμματα). Αιτία το μεγάλο φράγμα που κατασκευάστηκε και κατακρατεί μεγάλο μέρος των φερτών υλών. Αποτέλεσμα είναι να μειωθούν σημαντικά οι προσχώσεις και την περίοδο του καλοκαιριού, που τα νερά είναι λίγα, η θάλασσα εισχωρεί και κατακλύζει μεγάλο μέρος της κοίτης του ποταμού.

Αχελώος
Είναι ο δεύτερος σε μήκος ποταμός της Ελλάδας. Πηγάζει από την οροσειρά της Πίνδου και συγκεκριμένα από το όρος Λάκμος (Περιστέρι), ΝΔ του Μετσόβου και μετά από μια διαδρομή 220 χιλιομέτρων εκβάλλει στο Ιόνιο Πέλαγος. Διέρχεται από το νομό Τρικάλων, από τα όρια των νομών Καρδίτσας και Άρτας και μετά από τα όρια των νομών Ευρυτανίας και Αιτωλοακαρνανίας. Διαχωρίζει με την πορεία του την Ακαρνανία από την Αιτωλία, διασχίζοντας διαδοχικά τις τεχνητές λίμνες των Κρεμαστών, του Καστρακίου και του Στράτου και αρδεύει την πεδιάδα του Αγρινίου. Θεωρείται ο πλουσιότερος σε νερά γηγενής ποταμός της Ελλάδας. Η ονομασία Αχελώος πιθανότατα προέρχεται από τη ρίζα αχ που σημαίνει νερό και το συγκριτικό επίθετο λώων που σημαίνει καλύτερος. Η λαϊκότερη ονομασία του ποταμού είναι Ασπροπόταμος ή Άσπρος. Υπάρχουν αρκετές εκδοχές για την προέλευση της ονομασίας αυτής, οι πιο διαδεδομένες τη συνδέουν με την αφρισμένη εικόνα του ποταμού κατά τους ανοιξιάτικους μήνες όταν λυώνουν τα χιόνια ή με το λευκό χρώμα των χαλικιών στις όχθες του και την άσπρη λάσπη που κατεβάζει το ρεύμα του.

Έβρος
Γνωστός και ως Μαρίτσα, είναι ο δεύτερος σε μέγεθος ποταμός της ΝΑ Ευρώπης (μετά τον Δούναβη) και ο κυριότερος ποταμός της Βαλκανικής Χερσονήσου, με συνολικό μήκος περίπου 530 χλμ. Πηγάζει από τα όρη Ρίλα, της Δ. Βουλγαρίας και κυλά σε βουλγαρικό έδαφος ΝΑ, διασχίζοντας την Α. Ρωμυλία, σχηματίζοντας κοιλάδα ανάμεσα στη Ροδόπη και τον Αίμο απ’ όπου και διέρχεται. Στη συνέχεια, κοντά στο χωριό Καστανιές, μπαίνει για λίγα χιλιόμετρα στην Τουρκία, σχηματίζοντας το τρίγωνο του Καραγάτς, κοντά στην Αδριανούπολη, απ’ όπου στη συνέχεια αποτελεί το γεωγραφικό σύνορο μεταξύ Ελλάδας-Τουρκίας. Περνάει κοντά στις ελληνικές κωμοπόλεις Φέρρες, Διδυμότειχο, Σουφλί και εκβάλλει στο βόρειο Αιγαίο Πέλαγος, στο λεγόμενο Θρακικό πέλαγος. Το μήκος του στο ελληνικό έδαφος μέχρι τις εκβολές του φθάνει τα 204 χιλιόμετρα. Στις εκβολές του σχηματίζει ένα τεράστιο και δαιδαλώδες Δέλτα, που αποτελεί τον πιο σημαντικό υδροβιότοπο της Ελλάδας. Δεν είναι πλωτός σε κανένα σημείο του, έχει όμως σημαντικό όγκο υδάτων που χρησιμοποιούνται για παραγωγή ηλεκτρισμού (φράγμα Κυπρίνου) και αρδρεύσεις.

Πηνειός
Λέγεται και Σαλαβριάς και βρίσκεται στη Θεσσαλία. Οι πηγές του βρίσκονται στην Πίνδο. Δεχόμενος όλα τα νερά από τους συγκλίνοντες ακτινοειδώς παραπόταμους της Δ. Θεσσαλίας, τα οποία άλλοτε σχημάτιζαν λίμνη και ρέοντας από τα στενά της Καλαμπάκας, που από τη διαβρωτική του ενέργεια δημιουργήθηκαν τα Μετέωρα, φθάνει στον θεσσαλικό κάμπο, όπου και διασχίζοντας το πέρασμα της κοιλάδας των Τεμπών, μεταξύ Ολύμπου και Όσσας, εκβάλλει τελικά στον Θερμαϊκό κόλπο, δημιουργώντας το Δέλτα του κοντά στην κωμόπολη Στόμιο. Το συνολικό μήκος του είναι 205 χλμ. Με το όνομα Σαλαβριάς φέρεται κατά τον Μεσαίωνα, όπου πρώτη που τον ονομάζει έτσι είναι η Άννα Κομνηνή, το 1150 μ.Χ. Από τον Όμηρο χαρακτηρίζεται αργυροδίνης.

Νέστος
Είναι το πέμπτο μεγαλύτερο ποτάμι της Ελλάδας, ενώ ο ρους του οριοθετεί τα σύνορα ανάμεσα στη Μακεδονία και τη Θράκη. Η συνολική του πορεία καλύπτει 243 χλμ, 130 από τα οποία βρίσκονται σε ελληνικό έδαφος. Πηγάζει από τα όρη Ρίλα της Βουλγαρίας, ενώ εκβάλλει στο Θρακικό Πέλαγος, αφού πρώτα έχει διασχίσει τα βουνά της Δ. Ροδόπης και το όρος Φαλακρό. Οι περιηγητές έχουν τη δυνατότητα να θαυμάσουν στο φυσικό τους περιβάλλον αγριολούλουδα σπάνιας ομορφιάς, όπως οι ορχιδέες. Ακόμα οι φίλοι της φύσης και των σπορ μπορούν να απολαύσουν το ποτάμι περπατώντας δίπλα σ’ αυτό, πάνω στο ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε6, ή διασχίζοντάς το με καγιάκ. Η περιοχή των Στενών του Νέστου έχει συνολική έκταση 23.800 στρεμμάτων και λόγω της πλούσιας χλωρίδας και πανίδας έχει χαρακτηριστεί ως «αισθητικό δάσος». Όσο πλησιάζουμε στη θάλασσα το τοπίο αλλάζει. Υπάρχουν πολλά πουλιά, όπως οι χαλκόκοτες και οι αγκαθοκαλημάνες. Μια έκταση 70.200 στρεμμάτων γύρω από την περιοχή έχει κηρυχθεί ως ζώνη προστασίας. Το Δέλτα του ποταμού, με έκταση 550.000 στρεμμάτων, αποτελεί «υδροβιότοπο διεθνούς σημασίας» και μέρος του Εθνικού Πάρκου που περιλαμβάνει τις λίμνες Βιστωνίδα και Ισμαρίδα. Εκτείνεται από τη Νέα Καρβάλη έως τα Άβδηρα, ενώ εκεί βρίσκεται και το παραποτάμιο δάσος, γνωστό και ως Μεγάλο Δάσος, με πλούσια βλάστηση και πολλά είδη ζώων. Σήμερα έχουν απομείνει μόλις 4.500 στρέμματα (και από τις δύο πλευρές του ποταμού), που βρίσκονται κάτω από καθεστώς προστασίας! Ο Νέστος, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, αποτελούσε το βόρειο όριο εξάπλωσης των λιονταριών στην Ελλάδα.

Στρυμόνας
Έχει συνολικό μήκος 392 χλμ, από τα οποία 274 βρίσκονται σε βουλγαρικό έδαφος και 118 σε ελληνικό. Στην Ελλάδα, ο ποταμός ρέει αποκλειστικά στο νομό Σερρών και μαζί με τον Αγγίτη (τον κυριότερο ελληνικό παραπόταμό του), ανήκουν στην υδρογραφική λεκάνη της Α. Μακεδονίας, που καλύπτει έκταση 6.295 τετρ. χλμ. Ο ποταμός είναι πλούσιος σε φερτές ύλες (υπολογίζονται σε τουλάχιστον 4.000.000 κυβικά μέτρα ετησίως) που προσχώνουν συνεχώς στην πεδιάδα των Σερρών και τη λίμνη Κερκίνη. Το πλάτος του ξεπερνάει τα 250 μέτρα, ενώ το βάθος του φτάνει τα 3 μέτρα. Σύμφωνα με τη μυθολογία το προηγούμενο όνομα του ποταμού ήταν Παλαιστίνος από το όνομα του μυθικού βασιλιά της Θράκης Παλαιστίνου που πνίγηκε στο ποταμό που έφερε μέχρι τότε το όνομα Κόρναζος. Σύμφωνα με την Britannica Concise Encyclopedia, το όνομα του ποταμού έχει θρακική ρίζα και προέρχεται από τη λέξη «sru» που σημαίνει ρέμα, αντίστοιχη με την αγγλική λέξη «stream», τη λέξη «sruaimm» που σημαίνει ποταμός στην αρχαία ιρλανδική γλώσσα, την λιθουανική λέξη «straumuoe» που σημαίνει γρήγορο ρέμα, την ελληνική «ρεύμα» που αποδίδει το ρέμα, την αλβανική «rrymë» που σημαίνει κύλισμα νερού, shri rain. Πηγάζει από το όρος Βίτοσα, ΝΔ της Σόφιας, σε υψόμετρο 2.200 μ. Στην Ελλάδα μπαίνει δυτικά του χωριού Προμαχώνα, μέσω των στενών της Κούλας ή του Ρούπελ, που ο ίδιος έχει διανοίξει ανάμεσα στις οροσειρές της Κερκίνης (Μπέλες) και του Όρβηλου (Αγγίστρου). Ο ποταμός περνάει ανάμεσα στα όρη Κερδύλλιο και Παγγαίο και εκβάλλει στον Στρυμονικό κόλπο, ανατολικά του χωριού Νέα Κερδύλλια σχηματίζοντας μικρό Δέλτα. Παλαιότερα, επειδή είχε αβαθή φυσική κοίτη, πλημμύριζε συχνά την πεδιάδα των Σερρών, όπως συχνές ήταν και οι αλλαγές της κοίτης καθώς και η δημιουργία μαιάδρων. Για την τιθάσευσή του και την ανάσχεση των πλημμυρών, την άρδευση 345.000 στρεμ. και τη συγκράτηση των φερτών υλών δημιουργήθηκε το 1932, η τεχνητή λίμνη της Κερκίνης, με την κατασκευή φράγματος και αναχωμάτων. Η κοιλάδα του Στρυμόνα αποτελεί την μοναδική δίοδο επικοινωνίας της Βουλγαρίας με την Ελλάδα και από αυτήν περνάει η οδός Θεσσαλονίκης–Σόφιας. Στις όχθες του υπάρχει ποικιλία υδρόβιας βλάστησης από θάμνους. Επικρατούν οι λεύκες, οι ιτιές, οι ακακίες και τα πλατάνια. Στα νερά του ζουν αρκετά είδη ψαριών, ανάμεσα στα οποία κυριαρχεί ο κυπρίνος και σε πολύ μικρότερες ποσότητες, τα τσιρόνια, οι πέρκες, οι γουλιανοί και τα χάλια. Την πανίδα του οικοσυστήματος του ποταμού συμπληρώνει πλήθος ζώων και πουλιών που φωλιάζουν στις όχθες του.

Θύαμις
Ο Θύαμις ή Θύαμης ή Καλαμάς είναι ο μεγαλύτερος (σε μήκος) ποταμός της Ηπείρου και ο έβδομος μεγαλύτερος της Ελλάδας. Θύαμις είναι το αρχαίο όνομά του, ενώ Καλαμάς λεγόταν στο παρελθόν ο μεγαλύτερος παραπόταμός του, αλλά με το πέρασμα του χρόνου οι δύο ονομασίες ταυτίστηκαν. Το συνολικό μήκος του είναι 115 χλμ. Η πηγές του βρίσκονται στο όρος Δούσκο, κοντά στα σύνορα του νομού Ιωαννίνων με την Αλβανία. Η λεκάνη του έχει έκταση 1.800 τετρ. χλμ, περιλαμβάνει πλήθος παραποτάμων και πηγών και σχεδόν ολόκληρη (99%) ανήκει σε ελληνικό έδαφος. Με κατεύθυνση από βορρά προς νότο, διασχίζει το λοφώδες οροπέδιο που σχηματίζεται ανάμεσα στα όρη Κασιδιάρης (Δ) και Μιτσικέλι (Α). Η περιοχή αυτή καλείται Κοιλάδα του Άνω Καλαμά και είναι γνωστή ως το σημείο απόκρουσης της ιταλικής εισβολής το 1940 από τις ελληνικές δυνάμεις. Ο ποταμός εκβάλλει στο Ιόνιο Πέλαγος, βόρεια της Ηγουμενίτσας, σχηματίζοντας Δέλτα. Τμήμα των περιοχών που διασχίζει ο Θύαμις στη Θεσπρωτία κατοικείτο έως το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο από Αλβανούς, που ονόμαζαν τους εαυτούς τους Τσάμηδες και την περιοχή Τσαμουριά. Πιθανόν το όνομα Τσάμης να προέρχεται από παραφθορά του ονόματος του ποταμού (Θύαμις>Τσιάμης). Μέσω αυτών, ο ποταμός έδωσε το όνομά του σ’ έναν από τους πιο διάσημους ελληνικούς χορούς, τον τσάμικο. Κατά τη διαδρομή του ο ποταμός σχηματίζει σε πολλά σημεία μικρούς καταρράκτες. Ο πιο εντυπωσιακός από αυτούς έδωσε το όνομά του στο χωριό Καταρράκτης. Κοντά στο χωριό Λίθινο, ο Θύαμις περνά μέσα από έναν τεράστιο διαβρωμένο βράχο, με το σχήμα τοξωτής γέφυρας. Το φυσικό αυτό φαινόμενο λέγεται Θεογέφυρο.

Άραχθος
Είναι ο όγδοος μεγαλύτερος ποταμός της Ελλάδας. Έχει μήκος 110 χιλιόμετρα. Πηγάζει από τη βόρεια Πίνδο και εκβάλλει στον Αμβρακικό κόλπο. Διαρρέει ένα τμήμα του νομού Ιωαννίνων και όλο τον νομό Άρτας. Φημίζεται για τα σπουδαία τοξωτά γεφύρια που συνδέουν τις όχθες του, όπως το γεφύρι της Άρτας και της Πλάκας. Το γεφύρι της Πλάκας είναι μονότοξο με άνοιγμα κάμαρας 40 μέτρα και ύψος 19 μέτρα. Θεωρείται το μεγαλύτερο μονότοξο γεφύρι των Βαλκανίων. Βρίσκεται κοντά στο χωριό Πράμαντα και η κατασκευή του ολοκληρώθηκε το 1866. Το γεφύρι της Άρτας βρίσκεται έξω από την πόλη της Άρτας και αποτελείται από τέσσερις μεγάλες καμάρες, με συνολικό μήκος 145 μέτρα. Θεμελιώθηκε γύρω στο 1606 και η κατασκευή του είναι φορτισμένη με διάσημους λαϊκούς θρύλους. Στον Άραχθο έχει δημιουργηθεί τεχνητή λίμνη με την κατασκευή του φράγματος Πουρναρίου. Η δημιουργία της τεχνητής λίμνης ολοκληρώθηκε το 1981 και σήμερα αποτελεί σημαντικό υδροβιότοπο της Β. Ελλάδας.

Αλφειός
Είναι ο πιο σημαντικός ποταμός της Πελοποννήσου. Λέγεται και Ρουφιάς, που προέρχεται από λαϊκή παρετυμολογία μετά από πολλές μεταπτώσεις: Αλφειός - Αλφειάς - Αρφειάς - Ρουφιάς. Στους Μεσαιωνικούς χρόνους υποστηριζόταν από τους λογίους ότι ο ενδιάμεσος τύπος Αρφειάς ήταν ποταμός του Ορφέα αντί του Αλφέα (Αλφειός). Είναι ο μεγαλύτερος ποταμός της Πελοποννήσου και έχει μήκος 110 χλμ. Πηγάζει στην Αρκαδία, κοντά στο χωριό Βούρβουρα και χύνεται στον κόλπο της Κυπαρισσίας στην πλευρά της Ηλείας. Το ρεύμα του είναι ορμητικό και μεταφέρει πολλές ύλες με την οποία και γίνονται προσχώσεις και στη θάλασσα να δημιουργούνται σε αρκετή ακτίνα λωρίδες γης, λαιμοί και λιμνοθάλασσες, όπως: της Αγουλινίτσας, της Μουριάς και του Καϊάφα. Το όνομά του ετυμολογείται από το αρχαίο ρήμα αλφάνω που σημαίνει πλουτοδοτώ, προσφέρω πλούτο (εξ ου και η λέξη τιμαλφή). Κατά τη μυθολογία ήταν ένας από τους θεοποιημένους ποταμούς των αρχαίων Ελλήνων, που λατρευόταν κυρίως στην Ηλεία, τη Μεσσηνία και την Αρκαδία, ακριβώς από τις περιοχές που διαρρέει και σήμερα. Κάποτε σκότωσε τον αδελφό του Κέρκαφου και τον καταδίωξαν οι Ερινύες. Φτάνοντας στον ποταμό Νύκτιμο έπεσε μέσα και πνίγηκε, από τότε ο ποταμός πήρε το όνομα του. Ο Όμηρος τον αποκαλεί «ΙΕΡΟΝ ΡΟΟΝ ΑΛΦΕΙΟΙΟ». Σύμφωνα με τον Παυσανία, ο Αλφειός ήταν κυνηγός που αγάπησε την Αρεθούσα, αλλά εκείνη δεν τον ήθελε και για να τον αποφύγει πήγε στην Ορτυγία, νησί κοντά στις Συρακούσες. Ο Αλφειός από τον μεγάλο έρωτά του μεταμορφώθηκε σε ποταμό και μέσω των νερών της θάλασσας έφτασε στην Ορτυγία, κοντά στην αγαπημένη του.

Ευρώτας
Πηγάζει από το αρκαδικό οροπέδιο, κοντά στη Μεγαλόπολη και περνώντας ανάμεσα στον Ταΰγετο και τον Πάρνωνα μπαίνει στη Λακωνία. Μετά, περνά δίπλα από τη Σπάρτη και διασχίζει τη Λακωνία από βορρά προς νότο. Οι εκβολές του βρίσκονται στον Λακωνικό κόλπο. Το όνομά του προέρχεται από τη λέξη ευρώς, που στα αρχαία ελληνικά σημαίνει μούχλα. Στην αρχαιότητα, πάντως, ονομαζόταν Ίρις. Ο Ευρώτας έχει μήκος που προσεγγίζει τα 82 χιλιόμετρα. Στις όχθες του, αλλά και σε νησίδες στην κοίτη του, φύονται πολλά υδρόβια φυτά και καλαμιές. Στα νερά του ζουν επίσης πολλά χέλια και στις όχθες του βατράχια και διάφορα είδη πουλιών. Με τα χρόνια έχει λιγότερο νερό, ενώ το καλοκαίρι η κοίτη του ξεραίνεται σε πολλά σημεία, αφήνοντας νερόλακκους κατά μήκος της κοίτης του, όπου συγκεντρώνεται πρασινάδα (που μοιάζει στην όψη με μούχλα) και επιζούν υδρόβια φυτά μέχρι το φθινόπωρο, οπότε και ανεβαίνει ξανά η στάθμη των νερών. Στις εκβολές του σχηματίζει εκτεταμένο δέλτα έκτασης 1.800 στρεμμάτων, όπου υπάρχουν οι επιμέρους υγρότοποι του έλους Αστερίου και της λιμνοθάλασσας Βιβάρι. Ο Ευρώτας είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την ιστορία της αρχαίας Σπάρτης, η οποία και είχε χτιστεί σε ύψωμα κοντά στη δεξιά όχθη του.


  Οι οχυρωμένοι Τούρκοι αριθμούσαν 30.000 άνδρες και 112 πυροβόλα. Το σχέδιο του Κωνσταντίνου ήταν αρκετά ριψοκίνδυνο, καθώς αποσκοπούσε στην ευρεία υπερκέραση από δυτικά της οχυρωμένης τοποθεσίας και στην κατάληψη των Ιωαννίνων. Ταυτόχρονα θα γίνονταν επιθέσεις στο κεντρικό και ανατολικό τομέα, για την παραπλάνηση του εχθρού και την καθήλωση των δυνάμεων που υπήρχαν εκεί.
Στις 19 Φεβρουαρίου τέθηκε σε εφαρμογή το σχέδιο παραπλάνησης με βολές πυροβολικού και επιθέσεις μονάδων πεζικού, από το Α' τμήμα της ελληνικής Στρατιάς, στον τομέα Μπιζάνι - Κουτσελιά - Καστρίτσα. Το 2ο τμήμα της Στρατιάς συγκεντρώθηκε με πλήρη μυστικότητα απέναντι από τον τομέα Μανωλιάσα - Άγιος Νικόλαος - Τσούκα. Με το πρώτο φώς της επομένης, το 2ο τμήμα Στρατιάς εξαπέλυσε αιφνιδιαστική επίθεση με μεγάλη σφοδρότητα και το 1ο Σύνταγμα Ευζώνων κατόρθωσε να φθάσει στις παρυφές των Ιωαννίνων, στον Άγιο Ιωάννη, φροντίζοντας να καταστρέψει την επικοινωνία της πόλης με τα οχυρά του Μπιζανίου. Οι φήμες της προέλασης του ελληνικού στρατού είχαν σκορπίσει τον πανικό στον τουρκικό πληθυσμό των Ιωαννίνων.
ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ
Στις 11 το βράδυ της 20ης Φεβρουαρίου του 1913, έφθασε στις προφυλακές του 9ου τάγματος ευζώνων της 2ης μεραρχίας ένα αμάξι. Σ’ αυτό επέβαιναν ο επίσκοπος Δωδώνης, ο υπολοχαγός Ραούφ κι ο ανθυπολοχαγός Ταλαάτ που έφερναν μαζί τους επιστολή που υπογραφόταν από τους προξένους στα Γιάννενα της Ρωσίας, της Αυστροουγγαρίας και της Γαλλίας και περιείχε πρόταση του Εσάτ πασά προς τον Κωνσταντίνο για άμεση και χωρίς όρους παράδοση των Ιωαννίνων και του Μπιζανίου.
Στις 2 τα ξημερώματα της 21ης Φεβρουαρίου του 1913, οι απεσταλμένοι συνοδευόμενοι από το διοικητή του 9ου τάγματος Ιωάννη Βελισαρίου, έφθασαν στο Χάνι Εμίν Αγά όπου βρισκόταν το ελληνικό στρατηγείο. Ο Κωνσταντίνος συμφώνησε ασυζητητί για την παράδοση και στις 5:30 το πρωί, δόθηκε διαταγή κατάπαυσης του πυρός προς όλες τις μονάδες. Στις 23 Φεβρουαρίου οι μονάδες του 2ου τμήματος που είχαν εκτελέσει την κύρια επίθεση παρέλασαν στους δρόμους των Ιωαννίνων υπό τις επευφημίες και τα δάκρυα των Ελλήνων κατοίκων της πόλης.
Ήταν το 1430, όταν έμπαινε στην πόλη κατακτητής ένας Τούρκος, ο Σινάν πασάς. Και θα έμενε ο Τούρκος κατακτητής για 500 χρόνια περίπου. Την 1η Μαρτίου ο Ελευθέριος Βενιζέλος με τηλεγράφημά του προς τον Κωνσταντίνο, όριζε τη γραμμή πέρα από την οποία δε θα έπρεπε να προελάσει ο ελληνικός στρατός προς τα βόρεια. Η γραμμή αυτή περνούσε από το Τεπελένι, το Δαγκλή-Νταγκ και το Παναρέτι και κατέληγε στη

27/06/1913… Απελευθέρωση του Σιδηροκάστρου

Ημέρα Μνήμης – Η ιστορική μάχη της Βέτρινας


Ημέρα Μνήμης – Η ιστορική μάχη της Βέτρινας και η Απελευθέρωση του ΣιδηροκάστρουΠαραμονές της Μάχης…

Μετά την ήττα τους στο Κιλκίς, το Λαχανά και τη Δοϊράνη, τα βουλγαρικά στρατεύματα στράφηκαν προς την περιοχή του Σιδηροκάστρου, με μοναδικό στόχο να ανασυνταχθούν και να αποτρέψουν την ελληνική προέλαση προς το βορρά, τα στενά του Ρούπελ και τη βουλγαρική ενδοχώρα στη συνέχεια. Στη προσπάθεια γενικής ανασύνταξης των βουλγαρικών στρατιωτικών δυνάμεων, το πρωινό της 13ης Ιουνίου. ο διοικητής της 11ης βουλγαρικής μεραχίας Ιβάνωφ διέταξε τα παρακάτω στον Αθανασώφ, στρατιωτικό διοικητή Σερρών : Ο στρατιωτικός διοικητής Σερρών, αναλαμβάνει τη δίοικηση όλων των ένοπλων τμημάτων με εντολή να συναθροίσει τα λείψανα της ταξιαρχίας της Δράμας και να οργανώσει κρατερά άμυνα επί της αριστερής όχθης του Στρυμόνα. Εφόσον ο εχθρός δεν σας πιέζει να μην υπάρξει υποχώρηση Ο ποταμός όσο και αν είναι προσπελάσιμος σε πολλά σημεία, παρουσιάζει στον εχθρό μεγάλες δυσκολίες, αν έχει να αντιμετωπίσει το πυροβολικό μας. Να επανέλθουν τα στρατεύματά σας επί των διαβάσεων αυτών και να οργανωθεί ισχυρή αντίσταση. Κρατήστε διαθέσιμα τμήματα για αντεπιθέσεις την κατάλληλη στιγμή». Μετά τη διαταγή αυτή, τα στρατεύματα του Αθανασώφ ξεκίνησαν για τις διαβάσεις του Στρυμόνα και για την οργάνωση της γραμμής Χαροπού – Κοίμησης, – Ρούπελ.
25 Ιουνίου 1913. Με προορισμό τη Βέτρινα …
Την ώρα που οι Βούλγαροι επιχειρούσαν την ύστατη ανασύνταξη των δυνάμεών τους, ελληνικά στρατιωτικά τμήματα προσέγγιζαν τους Ν.Δ πρόποδες της οροσειράς της Κερκίνης. Μέχρι το πρωινό της 25ης Ιουνίου, τα ελληνικά τμήματα είχαν προωθηθεί μέχρι το χωριό Μανδράκι, εκδιώκοντας τον εχθρό από σημαντικές θέσεις, κυρίως πάνω από τα ‘νω Πορόια και το στρατηγικής σημασίας πέρασμα «Σιδερά Πύλη» στο Μπέλες. Εξαιτίας της ελληνικής προέλασης, ο στρατηγός Σαράφωφ εγκατέλειψε εσπευσμένα τα Άνω Πορόϊα και έφτασε στο Νέο Πετρίτσι, όπου και όρισε την έδρα του.
Το βράδυ της ίδιας μέρας, το τμήμα στρατιάς Μανουσογιαννάκη, εξέδωσε την παρακάτω διαταγή προς την 1η και 6 μεραρχία : Ο εχθρός κατέχει το χωριό Βέτρινα. Τριγύρω απ τη σιδηροδρομική γέφυρα έχουν τοποθετηθεί 12 με 15 περίπου πυροβόλα, ενώ κατασκευάστηκε ξύλινη γέφυρα 500 μέτρα βόρεια της σιδηροδρομικής γέφυρας. Εχθρικές δυνάμεις υπάρχουν στο Πούλιοβο (Θερμοπηγή) και Ράδοβο (Χαροπό). Το χωριό Χατζή Μπεϊλίκ (Βυρώνεια) κατέχεται από Βούλγαρους αντάρτες».. Στη συνέχεια ο μέραρχος Μανουσογιαννάκης, διατάσσει για τις κινήσεις των ελληνικών δυνάμεων το πρωινό της επόμενης μέρας, 26ης Ιουνίου : «Αύριο το τμήμα στρατιάς θα συνεχίσει την πορεία του προς τη Βέτρινα, προκειμένου να εκδιώξει τον εχθρό πέρα από το ποτάμι. Η 1η μεραρχία βα βαδίσει χωριζόμενη σε 2 μέρη. Το αριστερό μέρος θα κατευθυνθεί από το Δερβέντι (Ακριτοχώρι) και το Χατζή Μπεϊλίκ (Βυρώνεια). Το δεξιό τμήμα θα ακολουθήσει την κανονική αμαξιτή οδό. Η 6η μεραρχία θα ακολουθήσει την αμαξιτή οδό, βάζοντας το πυροβολικό της επικεφαλή της δεξιάς φάλαγγας».

Παραμονή της μεγάλης επίθεσης …

26 Ιουνίου 1913. Παραμονή της μεγάλης επίθεσης …
Η 1η μεραρχία ξεκίνησε στις 4 τα ξημερώματα. Το δεξιό τμήμα το αποτελούσαν το 4ο σύνταγμα πεζικού και 2 πυροβολαρχίες της μοίρας ορειβατικού πυροβολικού ως εμπροσθοφυλακή, καθώς και το 2ο σύνταγμα πεζικού μαζί με χειρουργική μονάδα. Μαζί με τον μέραρχο Μανουσογιαννάκη ακολούθησαν την οδό Μανδρακίου – Νέου Πετριτσίου, όπου και ο τελικός προορισμός – στόχος τους. Το αριστερό τμήμα το αποτελούσαν το 5ο σύνταγμα πεζικού και μια ορειβατική πυροβολαρχία. Ακολουθησε τη διαδρομή Μανδράκι, Ακριτοχώρι, Βυρώνεια Αετοβούνι, με μοναδικό και εδώ προορισμό και στόχο το Νέο Πετρίτσι.
Τα δύο τμήματα εξακολουθούσαν να προευλαύνουν ανατολικά προς το Νέο Πετρίτσι. Μπροστά πήγαινε το ελληνικό ιππικό, το οποίο και εκδίωξε τα βουλγαρικά σώματα απ τη Βυρώνεια, χωρίς όμως να μπορεί να προχωρήσει παραπέρα απ τον σιδηροδρομικό σταθμό, εξαιτίας του εχθρικού σφυροκοπήματος, απ το βουλγαρικό πυροβολικό στα υψώματα του Νέου Πετριτσίου. Μετά την εξέλιξη αυτή, το ιππικό στράφηκε προς την Αγριόλευκα και το Γόνιμο, προκειμένου να επιβλέψει τις γέφυρες του Στρυμόνα, από εχθρικά χτυπήματα.
Όταν το το 4ο σύνταγμα πεζικού έφτασε στη Βυρώνεια, δέχθηκε σφοδρή και συνεχή επίθεση απ τα 4 τοπομαχικά πυροβόλα, που ήταν τοποθετημένα στα υψώματα πάνω απ το Νέο Πετρίτσι, αλλά και απ τα 20 πεδινά πυροβόλα στην αριστερή όχθη του Στρυμόνα και τη σιδηροδρομική γέφυρα. Ο κανονιοβολισμός των ελληνικών δυνάμεων στη Βυρώνεια κράτησε μέχρι τις απογευματινές ώρες. Οι Βούλγαροι σπαταλούσαν αλύπητα τα πυρομαχικά τους, προκειμένου να αποτρέψουν την ελληνική προέλαση. Οι οβίδες σε συνδιασμό με τον αφόρητο καύσωνα των ημερών δημιούργησε αποπνικτική ατμόσφαιρα για τους Έλληνες στρατιώτες. Το 1ο τάγμα -που ήταν επικεφαλής του 4ου συντάγματος- προσπάθησε να προχωρήσει ανατολικά. Χτυπήθηκε όμως σφοδρά απ το βουλγαρικό πυροβολικό του Νέου Πετριτσίου, γεγονός που το ανάγκασε να συμπτηχθεί και να υπαναχωρήσει στην προηγούμενη θέση του, ήταν αδύνατο να προχωρήσει περισσότερο απ τον σιδηροδρομικό σταθμό της Βυρώνειας, χωρίς τη συνδρομή του ελληνικού πυροβολικού. Επιπλέον είχε να αντιμετωπίσει κρούσματα ηλίασης των ανδρών του. Τα υπόλοιπα 2 τάγματα, μόλις βγήκαν από τη Βυρώνεια καλύφθηκαν στα υψώματα που δημιουργεί μέχρι σήμερα η σιδηροδρομική γραμμή, έξω απ το χωριό προς το Νέο Πετρίτσι. Τα υψώματα περιβαλλόταν από ψηλά δέντρα, καλαμιές και θάμνους και ήταν δύσκολο να τους διακρίνει ο εχθρός, Το ίδιο έπραξε και το 2ο σύνταγμα πεζικού.
Οι 2 ορειβατικές πυροβολαρχίες έφτασαν στον σιδηροδρομικό σταθμό της Βυρώνειας και άρχισαν να χτυπούν τις εχθρικές θέσεις, απ τις 10.30 το πρωί. Γρήγορα όμως σταμάτησαν, αφού η βολή τους ήταν βραχεία και δεν πλησίαζε καν τον στόχο. Η προέλαση νότια της σιδηροδρομικής γραμμής, ήταν αδύνατη εξαιτίας του ακατάλληλου του εδάφους, με τα βαλτόνερα και τις καλαμιές. Μετά την αδυναμία του δεξιού τμήματος, να προχωρήσει ανατολικά, ο μέραρχος Μανουσογιαννάκης διέταξε, να οχυρωθεί στα υψώματα της σιδηροδρομικής γραμμής έξω από τη Βυρώνεια, όπου παρέμεινε μέχρι τις απογευματινές ώρς, παρά τον καυτό ήλιο και το συνεχές βουλγαρικό σφυροκόπημα.
Στο μεταξύ το αριστερό τμήμα, με οδηγό τον ντόπιο Κωνσταντίνο Παρθένη από τη Ράμνα, ξεκίνησε στις 3 τα ξημερώματα της 26ης Ιουνίου και ακολούθησε το δρομολόγιο που είχε καθοριστεί από την προηγούμενη μέρα. Απ τον καρόδρομο στους προποδες του βουνού, έφτασε ανενόχλητα στις 10 το πρωί, έξω από το Αετοβούνι. Στην είσοδο του χωριού όμως, η εμπροσθοφυλακή (3ο τάγμα) δέχτηκε επίθεση από τα βόρεια υψώματα , που τα κατείχαν Βούλγαροι αντάρτες, Εύκολα όμως καταδιώχθηκαν, στρεφόμενοι προς το Νέο Πετρίτσι. Ο διοικητής του τμήματος αποφάσισε να μην προχωρήσει παραπέρα απ το Αετοβούνι, αφού οι Βούλγαροι διατηρούσαν σημαντικές θέσεις στην αριστερή πλευρά του βουνού. Ο εχθρός είχε κατασκευάσει ισχυρά αντιστηρίγματα στα υψώματα από το Αετοβούνι μέχρι τη σιδηροδρομική γέφυρα του Στρυμόνα. Μέχρι το μεσημέρι το 5ο σύνταγμα κατάφερε να καταλάβει πολλά εχθρικά οχυρά, αλλά με αργό ρθυμό εξαιτίας της σθεναρής άμυνας των Βουλγάρων και της ιδιομορφίας του εδάφους. Το μεσημέρι ειδοποιήθηκε από το επιτελείο να παραμείνει στη θέση του, αφου δεν είχε υποστήριξη από τα νότια, εξαιτίας της αδρανοποίησης του δεξιού ελληνικού τμήματος, έξω απ τη Βυρώνεια.
Στις 3.30 το μεσημέρι ο αντισυνταγματάρχης Παπαδόπουλος υπέβαλε την παρακάτω αναφορά στον διοικητή του τμήματος της στρατιάς Μανουσογιαννάκη : «Έφτασα στο Κεσεσλίκ (Αετοβούνι) αλλά ανγνωρίστηκα από τον εχθρό, ο οποίος και έβαλε με το πυροβολικό του εναντίον μου. Λόγω έλλειψης οδηγού δεν μπόρεσα να προχωρήσω και να αναγνωρίσω το έδαφος. Έφτασα με τους άνδρες μου εξαντλημένους από τη ζέστη, έχω μάλιστα 7 κρούσματα ηλιάσεως. Εαν μεταβώ στη Ράμνα με 2 πυροβόλα η αποστολή μου θα είναι επιτυχής, αφού θα βρίσκομαι πάνω από τον εχθρό. Τραυματίστηκε ο λοχίας που με ακολουθεί ως σύνδεσμος και ένας στρατιώτης».
Μετά τις 4 το απόγευμα οι Βούλγαροι μετρίασαν τα πυρά τους και λίγο αργότερα, σταμάτησαν εντελώς. Στο μεταξύ το 5ο σύνταγμα, είχε καταφέρει να φτάσει έξω απ το Νέο Πετρίτσι και να καταλάβει τα δεσπόζοντα αντιστηρίγματα, τα οποία είχε οχυρώσει ισχυρά ο εχθρός. Εξαιτίας όμως έλλειψης υποστήριξης απ τα αριστερά και των ύποπτων εχθρικών κινήσεων απο βορειότερα βουλγαρικά οχυρά, η επίθεση ορίστηκε για την επόμενη μέρα, Εξάλλου το σκοτάδι που έπεφτε, ήταν ανασταλτικός παράγοντας, για μια τελική επιθετική ενέργεια. Με τη δύση του ήλιου, ο μέραρχος Μανουσογιαννάκης, εξέδωσε την παρακάτω διαταγή : «1. Ο εχθρός εξακολουθεί να κατέχει την είσοδο της κλεισούρας του Δερβέντι (Ρούπελ). 2. Το τμήμα στρατιάς θα διανυκτερεύσει επί του πεδίου της μάχης. 3. Το 5ο σύνταγμα πεζικού και το 1ο σύνταγμα ευζώνων θα παραμείνουν στις θέσεις που κατέχουν ολόκληρη τη νύχτα» .

Η ώρα της λευτεριάς…

27 Ιουνίου 1913. Η ώρα της λευτεριάς …
Στις 3 τα ξημερώματα η μοίρα πεδινού πυροβολικού της 6ης μεραχίας, κατέλαβε θέσεις ανατολικά των υψωμάτων του Αετοβουνίου. Με το πρώτο φως του ήλιου, ξημέρωμα 27ης Ιουνίου, άρχισαν και πάλι οι συγκρούσεις. Το βουλγαρικό πυροβολικό άρχισε να σφυροκοπεί τα ελληνικά τμήματα δυτικά της Βυρώνειας, αλλά και της πρώτης γραμμής. Μέχρι τις 6 το πρωί, το 1ο σύνταγμα ευζώνων και το 5ο σύνταγμα πεζικού, εκτόπισαν τον εχθρό από σημαντικές θέσεις και υψώματα γύρω από το Νέο Πετρίτσι. Σε γραπτή αναφορά τους προς τον μέραρχο Μανουσογιαννάκη, ο αντισυνταγματάρχης Παπαδόπουλος γράφει : Σήμερα το πρωί, στις 4 περίπου, ενήργησα με ένα λόχο επιθετική αναγνώριση βορείως του χωριού Βέτρινα, εντός του οποίου υπάρχουν 2 τάγματα εντός ταχυσκάπτων () Θα συνδυάσω έγκαιρη επίθεση με την κατά μέτωπο των άλλων συνταγμάτων και τότε είμαι βέβειος ότι θα τους ρίξουμε στο ποτάμι».
Στις 7 το πρωί η επίθεση γενικεύτηκε σε όλο το μήκος της γραμμής. Η πεδινή μοίρα άρχισε να βάλλει κατά των εχθρικών θέσεων, γεγονός που διευκόλυνε την προέλαση των ελληνικών τμημάτων προς το Νέο Πετρίτσι. Παρόλα αυτά, το εχθρικό πυροβολικό, συνέχισε να χτυπά τα προελαύνοντα ελληνικά στρατιωτικά τμήματα, χωρίς όμως να καταφέρει να τα πτοήσει.
Το 1ο σύνταγμα ευζώνων εξόρμησε κατά των εχθρικών θέσεων στο Νέο Πετρίτσι, στις 8 το πρωί. Γρήγορα έφτασε στο σημείο όπου είχαν κρυφθεί οι Έλληνες του χωριού, που έσπευσαν με άκρατο ενθουσιασμό και δάκρυα στα μάτια να υποδεχθούν και να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες των κουρασμένων ευζώνων, επικεφαλής των οποίων υπήρξε ο μετέπειτα στρατηγός Γεώργιος Κονδύλης. Τα υψώματα πάνω απ το χωριό, όπου βρίσκεται σήμερα το 567 Τ.Π- ήταν καλά οχυρωμένα από τους Βουλγάρους. Εκεί είχαν τοποθετηθεί τα 4 τοπομαχικά πυροβόλα, που δυσκόλευαν στο έπακρο τις κινήσεις των ελληνικών τμημάτων, γύρω από το χωριό. Χρειάστηκε λοιπόν μια νέα προσπάθεια για την κατάληψη και την εκδίωξη του εχθρού. Στις 9 το πρωί ο λόχος ευζώνων, με επικεφαλή τον λοχαγό Γεώργιο Παπαδόπουλο, κινήθηκε προς γενική επίθεση, σώμα με σώμα με τον εχθρό. Ο γενναίος λοχαγός, με το περίστροφο στο χέρι και οδηγώντας τους άνδρες τους στα εχθρικά οχυρά, έπεσε νεκρός από βουλγαρικό βόλι. Οι εύζωνοι όμως δεν πτοήθηκαν. Προχώρησαν ακάθεκτοι και με την χαρακτηριστική ιαχή «Αέρα» κατέλαβαν τα 4 πυροβόλα, εκτοπίζοντας τους εναπομείναντες Βουλγάρους, που τράπηκαν σε άτακτη φυγή προς τον Στρυμόνα.
Στις 8.15 ο αντισυνταγματάρχης Παπαδόπουλος αναφέρει στον μέραρχο Μανουσογιαννάκη «Κατέλαβα τη Βέτρινα, εκτοπίζοντας τον εχθρό από τις θέσεις που κατείχε σε υψώματα βορείως του χωριού, μέχρι τώρα επτά διαδοχικά. Ο εχθρός υποχωρεί προς το βορρά». Μετά από 530 χρόνια, το Νέο Πετρίτσι ήταν ελεύθερο και ελληνικό.
Ήδη από την τελική φάση των επιχειρήσεων νωρίς το πρωί της 27ης Ιουνίου, είχε αρχίσει η γενική υποχώρηση των Βουλγάρων, που γρήγορα μετατράπηκε σε άτακτη φυγή. Η περιοχή από το Νέο Πετρίτσι, μέχρι τη γέφυρα του Στρυμόνα κατακλύστηκε από πανικόβλητους Βουλγάρους, που προσπαθούσαν να περάσουν τα στενά του Ρούπελ. Προς στιγμή η φυγή τους ανεκόπει από 2 βουλγαρικά τμήματα, τα οποία προσπάθησαν να συγκρατήσουν τους φυγάδες. Δεν τα κατάφεραν όμως, αφού παρασύρθηκαν από το ρεύμα των υποχωρούντων. Τα τμήματα που βρισκόντουσαν στην αριστερή όχθη του Στρυμόνα (Θερμοπηγή, Χαροπό) μόλις αντίκρυσαν τον ελληνικό στρατό να κατηφορίζει από τα υψώματα του Μπέλες, τρόμαξαν πως οι Έλληνες θα περνούσαν τον Στρυμόνα και θα τους περικύκλωναν. Έτσι άρχισε μια γενική υποχώρηση προς βορρά, με την υποστήριξη του βουλγαρικού πυροβολικού, το οποίο και ανατίναξε την σιδηροδρομική γέφυρα του Στρυμόνα στις 9.30, πριν αφήσει πίσω του τα στενά του Ρούπελ.
Οι απώλειες στη διήμερη μάχη της Βέτρινας, ανήλθαν σε 36 νεκρούς, 207 τραυματίες και 36 αγνοούμενους. Ανάμεσά τους και ο λοχαγός Γεώργιος Παπαδόπουλο, επικεφαλής του λόχου Ευζώνων που απελευθέρωσε το Νέο Πετρίτσι. Ο ηρωϊκός λοχαγός, έχει θαφτεί στο σημείο που έπεσε νεκρός, στα υψώματα πάνω από το στρατόπεδο του 567 Τ.Π, το οποίο φέρει και το όνομά του. Τα λάφυρα ήταν 4 τοπομαχικά πυροβόλα, 8 βλητοφόρα, πλήθος οβίδων και η αποθήκη του σιδηροδρομικού σταθμού Σιδηροκάστρου γεμάτη σακιά με ζάχαρη, κριθάρι και άλλες προμήθειες.
Ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος, στην Είσοδο της Γέφυρας
Μετά την ήττα τους στο Νέο Πετρίτσι, οι Βούλγαροι ανατίναξαν το πρώτο τόξο της σιδηροδρομικής γέφυρας του Στρυμόνα, πριν αφήσουν πίσω τους τα στενά του Ρούπελ. Στην φωτογραφία ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος, στην είσοδο της γέφυρας, μετά την επιδιόρθωσή της, από το μηχανικό του ελληνικου στρατού.
Η μάχη της Βέτρινας, άνοιξε το δρόμο για την απελευθέρωση του Σιδηροκάστρου, των Σερρών και ολόκληρης της ανατολικής Μακεδονίας, ενώ έδωσε ώθηση στην νικηφόρα προέλαση του ελληνικού στρατού προς το βορρά και τα στενά της Κρέσνας. Το απόγευμα της 27ης Ιουνίου, μια ίλη ιππικού με διοικητή τον ανθυπολοχαγό Ιωαννίδη, μπήκε στο μαρτυρικό Σιδηρόκαστρο. Η γαλανόλευκη υψώθηκε στο βυζαντινό κάστρο και ο θρήνος της σφαγής των 100 κατοίκων της πόλης απ τους Βούλγαρους, καλύφθηκε από τα δάκρυα χαράς και τα επιφωνήματα αυτών που έζησαν την τραγωδία



.hellasforce

Ψήφισμα Επ. Εξ. Υπ. στις ΗΠΑ για εκκλησίες στα κατεχόμενα

Ψήφισμα Επ. Εξ. Υπ. στις ΗΠΑ για εκκλησίες στα κατεχόμενα Παρά τις προσπάθειες φιλότουρκων μελών της να αποδυναμώσουν τις πρόνοιες του κειμένου, η επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της αμερικανικής Βουλής ενέκρινε χθες διά βοής το νομοσχέδιο 4347, το οποίο καθιστά την Τουρκία υπόλογη έναντι του Κογκρέσου για την επιστροφή εκκλησιών κι άλλων χριστιανικών τόπων λατρείας που κατέχονται παράνομα εντός της χώρας και στις κατεχόμενες περιοχές της Κύπρου.
Το σχέδιο νόμου παρουσίασαν ο πρόεδρος της επιτροπής Εντ Ρόις κι ο ηγέτης της μειοψηφίας Έλιοτ Ένγκελ, και ενισχύει παλαιότερη νομοθεσία (HR 306), που είχε υιοθετηθεί ομόφωνα από το Κογκρέσο τον Δεκέμβριο του 2011 και καλούσε την Τουρκία να σεβαστεί τις διεθνείς της υποχρεώσεις και να επιστρέψει κατασχεμένες περιουσίες χριστιανικών εκκλησιών, και να σεβαστεί πλήρως τα δικαιώματα των χριστιανών να εξασκούν τα θρησκευτικά τους δικαιώματα.

Δεν είναι δυνατόν!!!

Παίρνουν 1.300.000 για να συλλέγουν τρόφιμα από τους φτωχούς Ζωγραφιώτες να τα δίνουν στους πιο φτωχούς;

Δεν είναι δυνατόν!!! Παίρνουν 1.300.000 για να συλλέγουν τρόφιμα από τους φτωχούς Ζωγραφιώτες να τα δίνουν στους πιο φτωχούς; Tο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό & Ερευνητικό Κέντρο Αθηνών (Ε.Π.Ε.Κ.Α), μια Μη Κυβερνητική Οργάνωση που συνεργάζεται με τον Δήμο Ζωγράφου στα πλαίσια υλοποίησης της εγκεκριμένης πράξης «Κοινωνικές Δομές στους Δήμους Ζωγράφου και Καισαριανής:
Πολυδύναμο σχέδιο κοινωνικών δράσεων άμεσης αντιμετώπισης της φτώχειας» πραγματοποίησε, όπως ανακοίνωσε, εκδήλωση/ συλλογή τροφίμων και ειδών πρώτης ανάγκης, σε κεντρικά σημεία της πόλης μας (1. Ούλωφ Πάλμε 24 Τ.Κ. 15771 Ζωγράφου, Σούπερ Μάρκετ Σκλαβενίτης και 2. Παπάγου 122 Τ.Κ. 15773 Ζωγράφου, Σούπερ Μάρκετ ΒΕΡΟΠΟΥΛΟΣ), σήμερα Τετάρτη 25 Ιουνίου 2014.
Δεδομένου ότι το προαναφερθέν πρόγραμμα έχει έναν προϋπολογισμό, γύρω στο 1.300.000 ευρώ κάνουμε την εξής ερώτηση:…
Παίρνουν 1.300.000 ευρώ για να συλλέγουν τρόφιμα από τους φτωχούς Ζωγραφιώτες (που κατά κανόνα είναι αυτοί που δίνουν και οι όποιες εξαιρέσεις από την φύση τους επιβεβαιώνουν τον κανόνα ) για να τα δίνουν στους ακόμη πιο φτωχούς Ζωγραφιώτες;
Για το Δίκτυο Ζωγράφου – Zografou.Net
Θανάσης Δαβαλάς

Κατραπακιά του Α/ΓΕΕΘΑ από το Αγαθονήσι στους “Χαρτογιακάδες»της Αθήνας !

Κατραπακιά του Αρχηγού  ΓΕΕΘΑ από το Αγαθονήσι στους “Χαρτογιακάδες ¨ της Αθήνας !


Papanikolis_A-GEETHA_3Κάποιοι φαίνεται ότι αποφάσισαν να |(συνδιοικήσουν) το Στράτευμα απαιτώντας από τον Α/ΓΕΕΘΑ| να απαντήσει ώστε να ενημερώσουν τον λαό λέει που τους περιμένει, αν ο Στρατηγός επεξεργάζεται κάποια σχέδια με τα Επιτελεία του, για Ισοδύναμα μέτρα  μετά  την απόφαση του ΣτΕ!
Αφού επικαλούνται ανώνυμο άρθρο Ιστοσελίδας ότι δήθεν τα Γενικά Επιτελεία επεξεργάζονται σχέδια για Ισοδύναμα μέτρα προσπαθούν όχι βέβαια να ενημερωνόσουν τον Λαό που τους ακολουθεί (καλό θα ήταν να μαθαίναμε και πόσοι τους ακολουθούν και πόσοι είναι οι απόφοιτοι Στρατιωτικών Παραγωγικών Σχολών ) για να βάλουμε και ένα τέλος στην καπήλευση Αξιωματικών ενεργών και Αποστράτων !
Δεν θα είναι βέβαια η πρώτη φορά που οι γνωστοί χαρτογιακάδες (που τα άρβυλα και τη φόρμα ασκήσεων την έχουν μόνο ακουστά )καπηλεύονται μια νίκη των Αξιωματικών ή μια οργανωμένη συγκέντρωση Αξιωματικών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σ.Α
Βέβαια τώρα αν επιθυμούν να εμφανιστούν ως πεσόντες ήρωες επιθυμώντας και στοχεύοντας την Διεθνή ή και την εγχώρια πολιτική καριέρα που ακολούθησε και γνωστή Βουλγάρα καθαρίστρια που απέκτησε και σπίτι και δουλειά λες και οι Έλληνες άνεργοι δεν περισσεύουν σε τούτον εδώ τον τόπο !
Αν όμως όσοι έχουν έχουν άμεση σχέση με το Στράτευμα δεν έχουν τις γνώσεις και περιμένουν να τους ενημερώσουν κάποιοι Γραμματείς και Φαρισαίοι είναι άξιοι της τύχης τους !
Ας αναλογιστούμε όμως γιατί η στόχευση του θεσμού του Α/ΓΕΕΘΑ Επικεφαλής των Ενόπλων Δυνάμεων που είναι γνωστά τα καθήκοντα του…και όχι του προσώπου!
Εκτός και αν έχουν επιλέξει να ακολουθήσουν πιστά το πρόγραμμα συγκεκριμένου πολιτικού κόμματος που κάνει λόγο για διάλυση του Στρατεύματος και της Αστυνομίας και την αντικατάσταση τους από Πολιτοφύλακες και Ομάδες πολιτών…(Τότε πάμε πάσο )
Την ώρα που οι Συνδικαλιστές των Σωματείων απαξιώνονται αφού αποδείχθηκαν ότι οδήγησαν σε ανεργία χιλιάδες εργαζόμενους με τις επιλογές τους ,κατόπιν εντολών των Πολιτικών κομμάτων που μόνο την εξουσία αποζητούν με κάθε τρόπο και τίποτε άλλο …Θα είναι κρίμα το προσωπικό των Ένοπλων Δυνάμεων να πέσουν θύματα όψιμων συνδικαλιστών ,προσωπικών και κομματικών καθαρά επιλογών κάποιων “χαρτογιακάδων”
Εμείς στηρίζουμε τις επιλογές ενός Αρχηγού του ΓΕΕΘΑ που επέλεξε όταν κάποιοι του ζήτησαν να μάθουν πόσοι και ποιοι υπηρετούν στις Ένοπλες Δυνάμεις (μιλούσαν για 15.000 απολύσεις τότε των ΕΠΟΠ αν κάποιοι δεν θυμάστε ) να επιλέξει και  να  μιλήσει δημόσια προς όλους λέγοντας:

  «Σε εμάς δεν περισσεύει κανένας !»

  Σήμερα ακολουθώντας το γνωστό μονοπάτι ποιος ο λόγος να το αλλάξει άλλωστε τώρα έστειλε το μήνυμα μέσω twitter που επέλεξε να ενημερώσει τα στελέχη του Στρατεύματος !
 Στις Εν.Δυνάμεις δεν υπάρχει καμμια συζήτηση, εντολή ή προεργασία για κατάργηση μισθολογικών προαγωγών, ισοδύναμα, ισόποσα ή νέα μισθολόγια!
Και συνεχίζοντας αφού η αγανάκτηση περισσεύει να στείλει αυστηρό μήνυμα σε αυτούς που ονειρεύονται «συν διοικήσουν το Στράτευμα»
Michalis Kostarakos @Kostarakos
Δεν θα επιτρέψω σε κανένα να παίζει με το ηθικό κ την ηρεμία του προσωπικού γράφοντας άρθρα στηριγμένα σε ψεύδη και  μετά να υποβάλλει ¨ερωτήσεις¨