Η ευρωπαϊκή ψηφιακή ταυτότητα έρχεται στο κινητό μας

Μέχρι το τέλος του 2026, τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει να διαθέτουν στους πολίτες τους το ευρωπαϊκό ψηφιακό πορτοφόλι ταυτότητας. Το EU Digital Identity Wallet φιλοδοξεί να μετατρέψει το smartphone σε κάτι πολύ περισσότερο από ένα μέσο επικοινωνίας: σε ένα ασφαλές ψηφιακό πορτοφόλι για ταυτότητα, άδεια οδήγησης, πιστοποιητικά, υπογραφές και πολλές ακόμη συναλλαγές.

Το φυσικό πορτοφόλι δεν πρόκειται να εξαφανιστεί από τη μια μέρα στην άλλη. Ωστόσο, ένα σημαντικό μέρος όσων σήμερα κουβαλάμε μέσα σε αυτό αρχίζει σταδιακά να μεταφέρεται στο κινητό μας.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζει το EU Digital Identity Wallet — EUDI Wallet, ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο ψηφιακής ταυτότητας που θα μπορεί να χρησιμοποιείται όχι μόνο στη χώρα όπου εκδόθηκε αλλά και διασυνοριακά στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Και πλέον δεν πρόκειται για κάποιο μακρινό ευρωπαϊκό σχέδιο. Σύμφωνα με το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο, τα κράτη-μέλη οφείλουν να διαθέσουν τουλάχιστον ένα συμβατό ευρωπαϊκό ψηφιακό πορτοφόλι μέχρι το τέλος του 2026.

Τι ακριβώς είναι το EU Digital Identity Wallet;

Στην απλούστερη μορφή του, πρόκειται για μια εφαρμογή ψηφιακού πορτοφολιού που εγκαθίσταται σε smartphone ή άλλη προσωπική συσκευή.

Δεν θα περιορίζεται όμως στην εμφάνιση μιας ψηφιακής ταυτότητας στην οθόνη.Ο χρήστης θα μπορεί να αποθηκεύει και να διαχειρίζεται πιστοποιημένα ψηφιακά στοιχεία και έγγραφα, όπως στοιχεία ταυτότητας, άδεια οδήγησης, εκπαιδευτικούς τίτλους ή ακόμη και ηλεκτρονικές ιατρικές συνταγές. Θα μπορεί επίσης να χρησιμοποιεί το wallet για να αποδεικνύει συγκεκριμένες ιδιότητες χωρίς να χρειάζεται να αποκαλύπτει ολόκληρη την ταυτότητά του.

Αυτό είναι ίσως και το πιο ενδιαφέρον χαρακτηριστικό του συστήματος.

Αν, για παράδειγμα, μια υπηρεσία χρειάζεται απλώς να γνωρίζει ότι κάποιος είναι άνω των 18 ετών, θεωρητικά δεν υπάρχει κανένας λόγος να πάρει το ονοματεπώνυμό του, την ημερομηνία γέννησης, τον αριθμό ταυτότητας και τα υπόλοιπα προσωπικά του στοιχεία.

Το EUDI Wallet έχει σχεδιαστεί ώστε να μπορεί να επιβεβαιώνει απλώς:

«Ναι, αυτός ο χρήστης είναι άνω των 18».

Και τίποτε περισσότερο.

Η συγκεκριμένη τεχνική, γνωστή ως selective disclosure, βρίσκεται στην καρδιά της φιλοσοφίας του νέου συστήματος και ήδη χρησιμοποιείται στο ευρωπαϊκό μοντέλο επαλήθευσης ηλικίας.

Τι θα μπορούμε να κάνουμε με αυτό;

Οι πιθανές εφαρμογές είναι πολύ περισσότερες από την απλή επίδειξη ενός ψηφιακού δελτίου ταυτότητας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη δοκιμάσει τη χρήση του Wallet σε πραγματικά σενάρια που περιλαμβάνουν:

• πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες,
• άνοιγμα τραπεζικού λογαριασμού,
• έκδοση και ενεργοποίηση SIM,
• ψηφιακή άδεια οδήγησης,
• ηλεκτρονική υπογραφή συμβάσεων,
• ιατρικές συνταγές,
• ταξιδιωτικά έγγραφα,
• πληρωμές,
• αποδεικτικά σπουδών και πτυχίων,
• πρόσβαση σε υπηρεσίες κοινωνικής ασφάλισης.

Ένας φοιτητής, για παράδειγμα, θα μπορεί να αποδεικνύει ηλεκτρονικά τον τίτλο σπουδών του σε πανεπιστήμιο άλλης ευρωπαϊκής χώρας.

Ένας πολίτης που θέλει να ανοίξει λογαριασμό σε τράπεζα θα μπορεί να χρησιμοποιεί πιστοποιημένα στοιχεία ταυτότητας χωρίς να φωτογραφίζει ξανά και ξανά την αστυνομική του ταυτότητα.

Και κάποιος που χρειάζεται να υπογράψει ένα συμβόλαιο θα μπορεί να χρησιμοποιήσει ηλεκτρονική υπογραφή μέσα από το ίδιο οικοσύστημα.

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει μάλιστα ότι η δημιουργία εγκεκριμένης ηλεκτρονικής υπογραφής για μη επαγγελματική χρήση θα παρέχεται δωρεάν μέσω του Wallet.

Ένα Wallet που θα λειτουργεί και πέρα από τα σύνορα

Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη διαφορά σε σχέση με τις σημερινές εθνικές εφαρμογές ψηφιακής ταυτοποίησης.

Σήμερα πολλές χώρες διαθέτουν ήδη τις δικές τους ψηφιακές ταυτότητες και εφαρμογές. Το πρόβλημα είναι ότι τα συστήματα αυτά δεν λειτουργούν πάντοτε με τον ίδιο τρόπο και, κυρίως, η χρήση τους εκτός της χώρας προέλευσης δεν είναι αυτονόητη.

Το EUDI Wallet προσπαθεί να δημιουργήσει ένα κοινό τεχνικό πλαίσιο.

Κάθε κράτος θα διαθέτει τη δική του λύση, αλλά όλα τα wallets θα πρέπει να ακολουθούν κοινά πρότυπα, πρωτόκολλα και προδιαγραφές ώστε να είναι διαλειτουργικά σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Δεν δημιουργείται δηλαδή μία κεντρική «ευρωπαϊκή ταυτότητα» που αντικαθιστά τις εθνικές ταυτότητες.

Οι ψηφιακές ταυτότητες συνεχίζουν να παρέχονται από τα κράτη-μέλη. Αυτό που αλλάζει είναι ότι αποκτούν ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο αναγνώρισης και λειτουργίας.

Και τι γίνεται με την ιδιωτικότητα;

Η ιδέα να μεταφέρουμε ακόμη περισσότερα προσωπικά δεδομένα στο smartphone εύλογα δημιουργεί ερωτήματα.

Ποιος θα γνωρίζει πού χρησιμοποιήσαμε την ταυτότητά μας;

Θα μπορούν οι υπηρεσίες να ζητούν περισσότερα δεδομένα από όσα πραγματικά χρειάζονται;

Θα δημιουργηθεί μια τεράστια ευρωπαϊκή βάση δεδομένων που θα γνωρίζει όλες τις κινήσεις μας;

Η αρχιτεκτονική του EUDI Wallet έχει σχεδιαστεί ακριβώς για να περιορίσει τέτοιους κινδύνους.

Η ευρωπαϊκή προσέγγιση βασίζεται στην αρχή ότι ο χρήστης πρέπει να γνωρίζει ποια στοιχεία ζητούνται και να επιλέγει ποια θα κοινοποιήσει. Παράλληλα, προβλέπονται μηχανισμοί ώστε να αποτρέπεται η παράνομη παρακολούθηση της χρήσης του Wallet.

Η λογική είναι σημαντικά διαφορετική από το σημερινό μοντέλο.

Όταν δείχνουμε μια φυσική ταυτότητα για να αποδείξουμε την ηλικία μας, αποκαλύπτουμε ταυτόχρονα πολύ περισσότερες πληροφορίες από όσες χρειάζονται.

Ονοματεπώνυμο. Φωτογραφία. Ακριβή ημερομηνία γέννησης. Αριθμό εγγράφου.

Ένα σωστά υλοποιημένο ψηφιακό σύστημα μπορεί παραδόξως να αποκαλύπτει λιγότερα και όχι περισσότερα δεδομένα.

Προαιρετικό, όχι υποχρεωτικό

Υπάρχει και μια πολύ σημαντική λεπτομέρεια.

Ο πολίτης δεν θα είναι υποχρεωμένος να χρησιμοποιεί το EU Digital Identity Wallet.

Η χρήση του προβλέπεται ως εθελοντική. Κάθε πολίτης θα δικαιούται να έχει πρόσβαση σε ένα τέτοιο Wallet, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το smartphone μετατρέπεται υποχρεωτικά στον μοναδικό τρόπο απόδειξης της ταυτότητάς του.

Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη, ιδιαίτερα όσο περισσότερες δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες μεταφέρονται αποκλειστικά στο ψηφιακό περιβάλλον.

Η ψηφιοποίηση μπορεί να προσφέρει τεράστια ευκολία, αλλά δεν πρέπει να δημιουργεί νέα εμπόδια για όσους δεν διαθέτουν σύγχρονο smartphone, δεν έχουν τις απαραίτητες ψηφιακές δεξιότητες ή απλώς δεν επιθυμούν να χρησιμοποιούν το κινητό τους ως μέσο ταυτοποίησης.

Τι συμβαίνει στην Ελλάδα;

Η Ελλάδα δεν ξεκινά φυσικά από το μηδέν.

Τα τελευταία χρόνια έχει ήδη δημιουργηθεί σημαντική υποδομή ψηφιακής ταυτοποίησης και ψηφιακών εγγράφων. Παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη η προσαρμογή στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Σε επίσημες παρουσιάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχει ήδη παρουσιαστεί το “Greece’s Digital Wallet Journey”, με αντικείμενο την εξέλιξη και ενσωμάτωση λειτουργιών EUDI σε ψηφιακές υπηρεσίες που συνδέονται με το ελληνικό οικοσύστημα και το GRNET.

Η Ελλάδα βρίσκεται επίσης μεταξύ των χωρών που έχουν κινηθεί προς την αξιοποίηση της ευρωπαϊκής τεχνολογίας για ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το τελικό ελληνικό EUDI Wallet έχει ήδη ολοκληρωθεί ή ότι όλες οι λειτουργίες του είναι σήμερα διαθέσιμες. Η πανευρωπαϊκή διάθεση των συμβατών Wallets προγραμματίζεται για το τέλος του 2026.

Το δύσκολο μέρος δεν είναι να μπει η ταυτότητα στο κινητό

Τεχνικά, η αποθήκευση ενός ψηφιακού εγγράφου σε ένα smartphone δεν είναι κάτι επαναστατικό.

Το πραγματικά δύσκολο εγχείρημα είναι διαφορετικό.

Να μπορεί ένας Έλληνας να αποδεικνύει με ασφάλεια την ταυτότητά του σε μια υπηρεσία στη Γερμανία.

Να μπορεί ένα πανεπιστήμιο στην Ιταλία να εμπιστευθεί ένα ηλεκτρονικό πτυχίο που εκδόθηκε στην Ελλάδα.

Να μπορεί μια τράπεζα στη Γαλλία να επαληθεύσει τα απαραίτητα στοιχεία ενός Ισπανού πελάτη χωρίς φωτοτυπίες, σαρώσεις εγγράφων και διαφορετικά συστήματα ταυτοποίησης.

Και όλα αυτά να πραγματοποιούνται χωρίς κάθε υπηρεσία να αποκτά πρόσβαση σε περισσότερα προσωπικά δεδομένα από όσα πραγματικά χρειάζεται.

Αυτό ακριβώς επιχειρεί να λύσει το EUDI Wallet.

Το smartphone γίνεται το νέο πορτοφόλι

Για χρόνια το κινητό τηλέφωνο αντικαθιστούσε σταδιακά αντικείμενα που κάποτε θεωρούσαμε απαραίτητα.

Αντικατέστησε τη φωτογραφική μηχανή για τους περισσότερους ανθρώπους. Το MP3 player. Το GPS. Το εισιτήριο. Σε μεγάλο βαθμό ακόμη και την τραπεζική κάρτα.

Τώρα έρχεται η σειρά της ταυτότητας και ενός μεγάλου αριθμού επίσημων εγγράφων.

Το EU Digital Identity Wallet δεν πρόκειται απλώς για μία ακόμη εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν εφαρμοστεί όπως έχει σχεδιαστεί, μπορεί να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι Ευρωπαίοι αποδεικνύουν ποιοι είναι και συναλλάσσονται ψηφιακά.

Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι πλέον εάν η ταυτότητά μας μπορεί να μεταφερθεί στο smartphone.

Τεχνολογικά αυτό έχει ήδη απαντηθεί.

Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν μπορούμε να δημιουργήσουμε μια ψηφιακή ταυτότητα που να είναι ταυτόχρονα εύχρηστη, καθολικά αποδεκτή, ασφαλής και πραγματικά υπό τον έλεγχο του πολίτη.

Μέχρι το τέλος του 2026 θα αρχίσουμε να βλέπουμε την απάντηση στην πράξη.

Δένδιας: Νέες Μονάδες Ειδικών Επιχειρήσεων με Εφέδρους

 

Με Υπουργικές Αποφάσεις τις οποίες υπέγραψε ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, συγκροτούνται σε εφαρμογή της Νέας Δομής Δυνάμεων της μεταρρύθμισης «Ατζέντα 2030», τρεις νέες Μονάδες Ειδικών Επιχειρήσεων, στην Αττική, την Κεντρική Μακεδονία και τον βόρειο Έβρο. Οι δύο εκ των τριών Μονάδων αποτελούνται εξ ολοκλήρου από εφέδρους.

Η συγκρότηση των νέων Μονάδων Ειδικών Επιχειρήσεων αντιμετωπίζει στην πράξη μία από τις παθογένειες του παρελθόντος, με τους εφέδρους των Ειδικών Δυνάμεων – παρότι εκπαιδευμένοι στις πλέον απαιτητικές δεξιότητες μάχης – να διαθέτουν στη μεγάλη πλειοψηφία τους «λευκό απολυτήριο» και να παραμένουν σε κατάσταση αναμονής για μελλοντική τοποθέτηση. Μία αναμονή που δεν εξυπηρετούσε ούτε τους ίδιους ούτε την Πατρίδα, καθώς η εφεδρεία αποτελεί πυλώνα της επιχειρησιακής ετοιμότητας.

Ο στόχος είναι σαφής: κάθε έφεδρος των Ειδικών Δυνάμεων να καλείται πλέον κατά προτεραιότητα και να γνωρίζει εκ των προτέρων τη Μονάδα στην οποία εντάσσεται, την αποστολή της και τα καθήκοντα που αναλαμβάνει.

Υπενθυμίζεται ότι στο πλαίσιο της νέας φιλοσοφίας του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας για την εφεδρεία, έχουν ήδη δημιουργηθεί Κέντρα Μετεκπαίδευσης στον Αυλώνα Αττικής και στο Λιτόχωρο Πιερίας. Όπως έχει δηλώσει ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Ν. Δένδιας «ο έφεδρος είναι ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στις Ένοπλες Δυνάμεις και στην ελληνική κοινωνία. Ενσαρκώνει το απόλυτο διαχρονικό ιδανικό του Στρατού των Πολιτών, που επί 2.500 και πλέον χρόνια είναι η ελληνική προσέγγιση για την Άμυνα της Πατρίδας μας».

Δένδιας: Νέα εποχή στην Άμυνα με την Ασπίδα του Αχιλλέα

ΤΟΥ Ηλία Προύφα

Σε μια νέα εποχή ισχύος, τεχνολογικής υπεροχής και ουσιαστικής αποτροπής εισέρχονται οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, με την υλοποίηση της εθνικής αμυντικής αρχιτεκτονικής «Ασπίδα του Αχιλλέα».

Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, με δήλωσή του στην εφημερίδα «Πρώτο Θέμα» και στον δημοσιογράφο Νίκο Μελέτη, ανέδειξε την ιστορική σημασία της απόφασης του ΚΥΣΕΑ, με την οποία εγκρίθηκε η πρόταση του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου θόλου προστασίας της ελληνικής επικράτειας και την απόκτηση οπλικών συστημάτων τεχνολογίας αιχμής.

Πρόκειται αναμφίβολα για μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις των τελευταίων δεκαετιών στον χώρο της Εθνικής Άμυνας, η οποία μεταβάλλει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο η χώρα αντιμετωπίζει τις σύγχρονες και ασύμμετρες απειλές.

Ολοκληρωμένος αμυντικός θόλος σε ολόκληρη την επικράτεια

Όπως επισήμανε ο Νίκος Δένδιας, η «Ασπίδα του Αχιλλέα» αποτελεί βασικό τμήμα της μεταρρύθμισης «Ατζέντα 2030» και σηματοδοτεί τη μετάβαση των Ενόπλων Δυνάμεων από τις αποσπασματικές δυνατότητες σε ένα ενιαίο, διαλειτουργικό και πλήρως συνδεδεμένο σύστημα προστασίας.

Ο νέος θόλος θα είναι πολυεπίπεδος και επάλληλος, διαθέτοντας αντιαεροπορικές, αντιβαλλιστικές και αντι-drone δυνατότητες, οι οποίες θα λειτουργούν μέσα από ένα ενιαίο και ολιστικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου.

Η νέα αμυντική αρχιτεκτονική θα καλύπτει τη στεριά, τη θάλασσα και τον αέρα, ενώ θα επεκτείνεται στον κυβερνοχώρο και, σταδιακά, στο διάστημα.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην προστασία των κρίσιμων υποδομών της χώρας, τόσο στα νησιά όσο και στην ηπειρωτική Ελλάδα, απέναντι σε ολόκληρο το φάσμα των σύγχρονων απειλών.

Ηλεκτρομαγνητικά συστήματα για πρώτη φορά στις Ένοπλες Δυνάμεις

Για πρώτη φορά στην ιστορία των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, η Ελλάδα προχωρά στην αξιοποίηση οπλικών συστημάτων με ηλεκτρομαγνητικές δυνατότητες.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη αποτελεί ένα σημαντικό τεχνολογικό άλμα, καθώς εντάσσει τη χώρα στην πρωτοπορία των κρατών που επενδύουν σε σύγχρονες μεθόδους αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροχημάτων, πυραυλικών συστημάτων και άλλων ασύμμετρων απειλών.

Παράλληλα, η συμμετοχή της Ελλάδας σε αστερισμό μικρών δορυφόρων θα προσφέρει αυξημένες δυνατότητες επιτήρησης, ελέγχου, συλλογής πληροφοριών και ταχύτατης μετάδοσης δεδομένων.

Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, η νέα προσέγγιση μετατρέπει τις Ένοπλες Δυνάμεις σε μια σύγχρονη «μηχανή», η οποία θα μπορεί να λαμβάνει, να επεξεργάζεται και να αξιοποιεί άμεσα όλα τα διαθέσιμα δεδομένα, απαντώντας αποτελεσματικά σε κάθε πιθανή πρόκληση.

Τουλάχιστον 25% συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η πρόβλεψη για τη συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας σε ποσοστό τουλάχιστον 25% στα νέα εξοπλιστικά προγράμματα.

Σύμφωνα με τον Νίκο Δένδια, το συγκεκριμένο ποσοστό αντιστοιχεί σε ποσό που υπερβαίνει τα 700 εκατομμύρια ευρώ, δημιουργώντας σημαντική προστιθέμενη αξία για το ελληνικό ΑΕΠ.

Μεγάλο μέρος των νέων εξοπλιστικών συστημάτων θα κατασκευαστεί στην Ελλάδα, ενισχύοντας τις εγχώριες επιχειρήσεις, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας και θέτοντας τις βάσεις για την ανάπτυξη μιας εξαγωγικής αμυντικής βιομηχανίας.

Η επένδυση στην Εθνική Άμυνα μετατρέπεται έτσι σε επένδυση στην τεχνολογία, στην καινοτομία, στην τεχνογνωσία, στην απασχόληση και στη συνολική ανάπτυξη της χώρας.

Ελληνικής ιδιοκτησίας το λογισμικό του συστήματος

Καθοριστικής σημασίας είναι και η επιλογή το λογισμικό διαχείρισης και διασύνδεσης της «Ασπίδας του Αχιλλέα» να βρίσκεται υπό ελληνική ιδιοκτησία.

Η Ελλάδα δεν περιορίζεται, συνεπώς, στην απλή αγορά νέων οπλικών συστημάτων, αλλά αποκτά τον πλήρη έλεγχο της λειτουργίας, της διασύνδεσης και της μελλοντικής αναβάθμισής τους.

Η επιλογή αυτή ενισχύει την επιχειρησιακή αυτονομία και την ασφάλεια της χώρας, ενώ παράλληλα δημιουργεί πολύτιμη τεχνογνωσία για τις ελληνικές επιχειρήσεις και τα ερευνητικά κέντρα.

Ισχυρή αποτροπή με σεβασμό στα δημοσιονομικά όρια

Ο Νίκος Δένδιας ξεκαθάρισε ότι όλα τα εξοπλιστικά προγράμματα εντάσσονται σε έναν μακροπρόθεσμο και πλήρως κοστολογημένο σχεδιασμό, με απόλυτο σεβασμό στα δημοσιονομικά όρια της χώρας.

Κάθε ευρώ που διαθέτει ο Έλληνας φορολογούμενος για την Εθνική Άμυνα θα πρέπει να μετατρέπεται σε πραγματική αποτρεπτική ισχύ, με υπευθυνότητα, διαφάνεια και μετρήσιμο επιχειρησιακό αποτέλεσμα.

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη εξοπλιστικό πρόγραμμα. Πρόκειται για μια συνολική αλλαγή φιλοσοφίας, η οποία προετοιμάζει τις Ένοπλες Δυνάμεις για τις προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών.

Με τον συγκεκριμένο σχεδιασμό, η Ελλάδα εντάσσεται στην πρωτοπορία των ευρωπαϊκών χωρών που διαθέτουν σύγχρονες και ολοκληρωμένες αμυντικές δυνατότητες.

«Αποκτάμε τις ισχυρότερες Ένοπλες Δυνάμεις στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας», υπογράμμισε ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα αποφασιστικότητας και αυτοπεποίθησης.

Η Ελλάδα δεν περιορίζεται πλέον στο να ακολουθεί τις εξελίξεις. Τις προλαμβάνει, επενδύοντας στην αποτροπή, στην τεχνολογία και στην εγχώρια παραγωγή, με έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό που θωρακίζει τη χώρα και ισχυροποιεί τη θέση της στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον.

Η νέα στρατηγική του ΝΑΤΟ: Αποτροπή μέσω μιας Συμμαχίας Ετοιμότητας

 

          Δρ. Κωνσταντίνος Π. Μπαλωμένος

konmpalo@gmail.com

Πολιτικός Επιστήμονας – Διεθνολόγος

 Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα αποτύπωσε τη στρατηγική μετάβαση που συντελείται τα τελευταία χρόνια στη Συμμαχία σε σχέση με τον τρόπο που προσεγγίζεται από τους συμμάχους η ασφάλεια, η αποτροπή και η συλλογική άμυνα στον 21ο αιώνα.

Το βασικό μήνυμα της Συνόδου καταγράφεται σε ένα απόσπασμα από το κείμενο της Διακήρυξης των αποτελεσμάτων της. Συγκεκριμένα, επισημαίνεται: «Η αποτροπή και η άμυνα του ΝΑΤΟ βασίζονται σε ένα κατάλληλο μείγμα πυρηνικών, συμβατικών και πυραυλικών αμυντικών δυνατοτήτων, που συμπληρώνονται και από δυνατότητες στο διάστημα και τον κυβερνοχώρο. Δεσμευόμαστε να διατηρήσουμε το μαχητικό μας πλεονέκτημα. Επενδύουμε στην ικανότητά μας να αναπτύσσουμε, να υποστηρίζουμε και να διατηρούμε τις ένοπλες δυνάμεις μας, καθώς και να επιτυγχάνουμε τους στόχους επιχειρησιακών δυνατοτήτων που έχουν τεθεί για όλους τους τομείς επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων των χτυπημάτων βαθιάς ακρίβειας, της ολοκληρωμένης αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας, των μη επανδρωμένων συστημάτων, των τεχνολογιών αιχμής και των δυνατοτήτων πληροφοριών. Αναπτύσσουμε ένα διαλειτουργικό διατλαντικό σύννεφο διεξαγωγής πολέμου και υιοθετούμε ισχυρά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης».

Με άλλα λόγια, για το ΝΑΤΟ πλέον η ασφάλεια και η αποτροπή δεν βασίζεται μόνο στην κατοχή ισχυρών στρατιωτικών δυνατοτήτων, αλλά και στη διαρκή ετοιμότητα, στην παραγωγική ικανότητα, στην τεχνολογική υπεροχή και στην ανθεκτικότητα.

Στην ουσία, η αναφορά: «Επενδύουμε στην ικανότητά μας να αναπτύσσουμε, να υποστηρίζουμε και να διατηρούμε τις ένοπλες δυνάμεις μας, καθώς και να επιτυγχάνουμε τους στόχους επιχειρησιακών δυνατοτήτων που έχουν τεθεί για όλους τους τομείς επιχειρήσεων, δηλώνει ότι το ΝΑΤΟ μεταβαίνει από μια Συμμαχία αποτροπής μέσω ισχύος (Deterrence by Power), σε μια Συμμαχία που επιδιώκει την αποτροπή μέσω της ετοιμότητας (Deterrence by Readiness).

Αυτό είναι κατανοητό και φυσιολογικό, δεδομένου ότι στο σημερινό υβριδικό επιχειρησιακό περιβάλλον η Συμμαχία δεν αντιμετωπίζει μόνο την πιθανότητα μιας συμβατικής στρατιωτικής σύγκρουσης, αλλά ένα σύνθετο περιβάλλον όπου συνδυάζονται συμβατικές στρατιωτικές απειλές, υβριδικές επιχειρήσεις, κυβερνοεπιθέσεις, επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, πληροφοριακές επιχειρήσεις επιρροής και ο τεχνολογικός ανταγωνισμός.

Επίσης, το ΝΑΤΟ δεν εγκαταλείπει τις πλατφόρμες μάχης (Platform-Centric Warfare), αλλά τις ενσωματώνει σε ένα δικτυοκεντρικό επιχειρησιακό οικοσύστημα (Network-Centric Warfare).

Μεταβαίνει δηλαδή από μια αντίληψη όπου το στρατηγικό πλεονέκτημα βασιζόταν κυρίως στην κατοχή προηγμένων οπλικών συστημάτων, σε μια αντίληψη όπου το πλεονέκτημα προκύπτει από τη διασύνδεση αισθητήρων, πλατφορμών, δεδομένων, δικτύων, τεχνολογιών και συστημάτων διοίκησης και ελέγχου (C2), τα οποία λειτουργούν ως ένα ενιαίο επιχειρησιακό σύστημα.

Η αναφορά της Διακήρυξης δε, για τη δημιουργία ενός «διαλειτουργικού διατλαντικού πολεμικού νέφους» (interoperable transatlantic warfighting cloud), επιβεβαιώνει του λόγου το αληθές.

Υπό το ανωτέρω πλαίσιο, για να γίνει κατανοητή η μετάβαση που συντελείται προς την εξέλιξη του ΝΑΤΟ σε μια «Συμμαχία Ετοιμότητας» (Alliance of Readiness), θα πρέπει να παρατεθούν κάποια δομικά στοιχεία που θα καταστήσουν εφικτή την κατανόηση αυτής της θεμελιώδους σημασίας στρατηγικής προσαρμογής στο σημερινό επιχειρησιακό περιβάλλον έντονου ανταγωνισμού.

 

 

Πίνακας: Η στρατηγική μετάβαση του ΝΑΤΟ: Από τη Συμμαχία

      Αποτροπής στη Συμμαχία Ετοιμότητας

 

ΠΡΙΝ Συμμαχία Αποτροπής (Deterrence Alliance)	ΤΩΡΑ Συμμαχία Ετοιμότητας (Alliance of Readiness)
v Συλλογική Άμυνα (Collective Defence)	v Διαρκής Ετοιμότητα (Persistent Readiness)
v Αποτροπή μέσω ισχύος	v Αποτροπή μέσω Ολοκληρωμένης Ισχύος και Διαρκούς Ετοιμότητας
v Στρατιωτικές δυνατότητες (Forces)	v Στρατιωτικές Δυνατότητες και Αμυντική Βιομηχανία (Forces + Defence Industry)
v Αντίδραση σε κρίσεις (Crisis Response)	v Διαρκής προετοιμασία για στρατηγικό ανταγωνισμό και επιχειρήσεις υψηλής έντασης
v Στρατιωτική Ικανότητα (Military Capability)	v Στρατιωτική Ικανότητα και Εθνική Ανθεκτικότητα (Military Capability + National Resilience)
v Αμυντικός Σχεδιασμός (Defence Planning)	v Ολιστική Άμυνα με τη συμμετοχή του συνόλου της κοινωνίας (Whole-of-Society Defence)
v Υποστήριξη Διοικητικής Μέριμνας (Logistics Support)	v Στρατηγική Εφοδιαστική Μέριμνα (Strategic Logistics)
v Οπλικά Συστήματα / Πλατφόρμες Μάχης (Platforms)	v Οπλικά Συστήματα / Πλατφόρμες Μάχης (Platforms) και Δεδομένα, Τεχνητή Νοημοσύνη και Δίκτυα (Data, AI & Networks)

 

Συνεπώς, η μεγάλη αλλαγή δεν είναι ότι το ΝΑΤΟ εγκαταλείπει την αποτροπή μέσω ισχύος.

Είναι ότι επαναπροσδιορίζει την αποτροπή μέσα από την ετοιμότητα, την ανθεκτικότητα και την ικανότητα παρατεταμένου ανταγωνισμού και τη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος εθνικής και συμμαχικής ισχύος.

Συγκεκριμένα, στη νέα στρατηγική αντίληψη του ΝΑΤΟ, η αποτροπή δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά προϊόν στρατιωτικής ισχύος. Αποτελεί το αποτέλεσμα της συνδυασμένης λειτουργίας της στρατιωτικής, της βιομηχανικής, της οικονομικής, της τεχνολογικής, της πληροφοριακής ισχύος και της εθνικής ανθεκτικότητας.

Εν κατακλείδι, η Αποτροπή για τη Συμμαχία δεν είναι πλέον μια στατική κατάσταση ισχύος, αλλά μια κατάσταση συνεχούς παραγωγής, ανανέωσης και διατήρησης ισχύος.

Υπό το πλαίσιο αυτό, το ΝΑΤΟ σήμερα (μετά και τις συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή) δεν περιορίζεται πλέον στην προετοιμασία για την αποτροπή μιας σύγκρουσης.

Προετοιμάζεται ταυτόχρονα για την περίπτωση όπου η αποτροπή αποτύχει και απαιτηθεί η ικανότητα διεξαγωγής και υποστήριξης παρατεταμένων επιχειρήσεων υψηλής έντασης.

Σε σχέση με την Ελλάδα η εν λόγω στρατηγική μεταβολή του ΝΑΤΟ έχει ιδιαίτερη σημασία τόσο επιχειρησιακά όσο και γεωπολιτικά.

Από επιχειρησιακής πλευράς, η νέα φιλοσοφία της Συμμαχίας πρέπει να αξιοποιηθεί ως ευκαιρία στρατηγικού μετασχηματισμού της εθνικής άμυνας της χώρας, ώστε να παραχθεί ένας νέος αμυντικός σχεδιασμός που θα καλύπτει τις απαιτήσεις ενός επιχειρησιακού περιβάλλοντος παρατεταμένου ανταγωνισμού και υψηλής έντασης.

Ειδικότερα, η επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα δεν θα αξιολογείται πλέον μόνο με βάση τον διαθέσιμο αριθμό των οπλικών συστημάτων και την ποιότητά τους, αλλά και από την ικανότητα της χώρας να διατηρεί υψηλή διαθεσιμότητα δυνάμεων, να αναπληρώνει γρήγορα κρίσιμα εξοπλιστικά αποθέματα, να προστατεύει τις κρίσιμες υποδομές της, να διασφαλίζει τις εφοδιαστικές της αλυσίδες και να αξιοποιεί προηγμένες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, τα μη επανδρωμένα συστήματα και τα ολοκληρωμένα ψηφιακά δίκτυα διοίκησης και ελέγχου.

Από γεωπολιτικής άποψης επίσης, η στρατηγική μετάβαση του ΝΑΤΟ σε μια «Συμμαχία Ετοιμότητας» έχει ιδιαίτερη σημασία τόσο για την Ελλάδα όσο και για το σύνολο των κρατών μελών της Συμμαχίας, καθώς αλλάζει ο τρόπος που θα αξιολογείται η στρατηγική αξία κάθε κράτους.

Συγκεκριμένα, κριτήρια όπως η γεωγραφική θέση και η στρατιωτική συνεισφορά στις επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ παραμένουν απαραίτητα, αλλά δεν είναι πλέον επαρκή. 

Στο νέο στρατηγικό πλαίσιο, σημαντική βαρύτητα αποκτούν πλέον η αμυντική βιομηχανική βάση, η τεχνολογική καινοτομία, η ανθεκτικότητα των κρίσιμων υποδομών, η ενεργειακή ασφάλεια, οι δυνατότητες υποστήριξης των συμμαχικών επιχειρήσεων και η ικανότητα μιας χώρας να λειτουργεί ως αξιόπιστος κόμβος μεταφοράς δυνάμεων, υλικών και πληροφοριών.

Υπό αυτό το πρίσμα, η Ελλάδα μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο καθώς διαθέτει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα και επίσης, δημιουργείται μια σημαντική ευκαιρία γεωπολιτικής αναβάθμισής της, υπό την προϋπόθεση ότι θα προσαρμόσει εγκαίρως τον εθνικό αμυντικό της σχεδιασμό στις νέες απαιτήσεις της Συμμαχίας.

Ειδικότερα, η γεωγραφική της θέση και ο ρόλος της ως πυλώνας σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, οι λιμενικές και αεροπορικές υποδομές της, οι ενεργειακές διασυνδέσεις της σε συνδυασμό με το νέο ενεργειακό της ρόλο στη Μεσόγειο και την Ευρώπη, καθώς και η συμμετοχή της σε ευρωπαϊκά και συμμαχικά προγράμματα αμυντικής και τεχνολογικής συνεργασίας, της προσδίδουν αυξημένη στρατηγική σημασία.

Παράλληλα, οι πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται από το ΝΑΤΟ για την ανάπτυξη της αμυντικής βιομηχανίας παρέχουν μια σημαντική ευκαιρία για την ελληνική αμυντική βιομηχανία να ενταχθεί ουσιαστικότερα στις διατλαντικές αλυσίδες παραγωγής και εφοδιασμού.

Επίσης, η συμμετοχή της Ελλάδας σε προγράμματα αξιοποίησης της ελληνικής τεχνολογικής και ερευνητικής κοινότητας σε συνδυασμό με την ανάληψη δράσεων που ενισχύουν την ανθεκτικότητα της Συμμαχίας, μπορούν να αποτελέσουν όχι μόνο μοχλό οικονομικής ανάπτυξης, αλλά και παράγοντα ενίσχυσης της γεωπολιτικής βαρύτητας της χώρας.

Συνεπώς, το πραγματικό ζητούμενο για την Ελλάδα μετά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, δεν είναι απλώς να παρακολουθεί τις δομικές αλλαγές που συντελούνται στη Συμμαχία, αλλά να κατανοήσει εγκαίρως τη στρατηγική τους σημασία και να προσαρμόσει ανάλογα τον εθνικό της αμυντικό σχεδιασμό στη λογική της «Συμμαχίας Ετοιμότητας».

Διότι, η ισχύς ενός κράτους στο νέο στρατηγικό περιβάλλον του ΝΑΤΟ δεν θα καθορίζεται μόνο από τον αριθμό και την ποιότητα των εξοπλισμών που διαθέτει, αλλά από το πόσο έτοιμο είναι να αντέξει, να προσαρμοστεί, να συνεχίσει να επιχειρεί, καθώς και να παράγει, να διατηρεί και ανανεώνει την ισχύ του σε ένα περιβάλλον διαρκούς στρατηγικού ανταγωνισμού

ΤΙΜΑΤΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΚΥΡΙΑΚΗ 12/7 Η ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΪΣΙΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΤΟΥ ΟΠΛΟΥ ΤΩΝ ΔΙΑΒΙΒΑΣΕΩΝ

 

Σαν σήμερα 12 Ιουλίου του 1994 εκοιμήθη στη Σουρωτή Θεσσαλονίκης ο Γέροντας Παΐσιος ο Αγιορείτης, μία από τις πλέον αναγνωρίσιμες μορφές της σύγχρονης Ορθοδοξίας.

Τριάντα δύο χρόνια μετά, το όνομά του εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για χιλιάδες πιστούς, ενώ ο τάφος του στη Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στη Σουρωτή δέχεται καθημερινά ανθρώπους που προσέρχονται για να τιμήσουν τη μνήμη του.

Ο κατά κόσμον Αρσένιος Εζνεπίδης γεννήθηκε στις 25 Ιουλίου 1924 στα Φάρασα της Καππαδοκίας.

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την ανταλλαγή πληθυσμών, η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στην Κόνιτσα, όπου πέρασε τα παιδικά και νεανικά του χρόνια.

Πριν αφιερωθεί στη μοναχική ζωή, εργάστηκε ως ξυλουργός, ενώ υπηρέτησε και στον ελληνικό Στρατό ως ασυρματιστής.

Μετά την ολοκλήρωση της στρατιωτικής του θητείας, πήρε την απόφαση να ακολουθήσει τον δρόμο της μοναχικής πολιτείας και εγκαταστάθηκε στο Άγιο Όρος.

Έζησε σε διάφορα μοναστήρια και κελιά, αφιερώνοντας τη ζωή του στην προσευχή και την άσκηση. Για ένα διάστημα βρέθηκε στη Μονή Στομίου στην Κόνιτσα, όπου συνέβαλε στην ανακαίνιση του μοναστηριού και στήριξε τους κατοίκους της περιοχής.

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 εγκαταστάθηκε στο κελί της Παναγούδας, κοντά στη Μονή Κουτλουμουσίου. Εκεί άρχισαν να συρρέουν όλο και περισσότεροι άνθρωποι που αναζητούσαν μια συμβουλή, έναν λόγο παρηγοριάς ή πνευματική καθοδήγηση για τις δυσκολίες της ζωής τους.

Η φήμη του εξαπλώθηκε μέσα από τις μαρτυρίες όσων τον είχαν συναντήσει, οι οποίοι μιλούσαν για την απλότητα, την ταπεινότητα και την ιδιαίτερη προσέγγισή του απέναντι στα προβλήματα των ανθρώπων.

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο τον ανακήρυξε Άγιο στις 13 Ιανουαρίου 2015.

Η αγιοκατάταξή του συνδέθηκε με τον ασκητικό του βίο, την πνευματική του προσφορά και το έργο που άφησε πίσω του. Η μνήμη του τιμάται κάθε χρόνο στις 12 Ιουλίου.

Μετά την κοίμησή του, ιδιαίτερη θέση στη δημόσια συζήτηση απέκτησαν και οι προφητείες που αποδίδονται στον Άγιο Παΐσιο. Αναφορές σχετικά με διεθνή γεγονότα, την Τουρκία, την Κωνσταντινούπολη και μελλοντικές εξελίξεις έχουν κυκλοφορήσει ευρέως, αν και αρκετές από αυτές δεν συνοδεύονται από σαφή πρωτογενή τεκμηρίωση.

Η ζωή του γνώρισε νέα προβολή τα τελευταία χρόνια μέσα από την τηλεοπτική σειρά «Άγιος Παΐσιος – Από τα Φάρασα στον Ουρανό», η οποία παρουσίασε την πορεία του από τη γενέτειρά του στην Καππαδοκία μέχρι την πνευματική του διαδρομή στο Άγιο Όρος.

Περισσότερες από τρεις δεκαετίες μετά την κοίμησή του, ο Άγιος Παΐσιος παραμένει μία από τις πιο αγαπητές μορφές της σύγχρονης Ορθοδοξίας, με τη ζωή και τις διδαχές του να συνεχίζουν να έχουν ισχυρή παρουσία στην κοινωνία.

Από τον ΣΕΑΝ Μαγνησίας στις εκδηλώσεις για την μνήμη του Αγίου Παϊσίου που έγιναν στην 32η ΤΑΞΠΖΝ παρέστησαν ο Αντιπρόεδρος κ. Βασίλης Σιαφάκας και ο Γεν. Γραμματέας κ. Βασίλης Νικολάου.