Η νέα στρατηγική του ΝΑΤΟ: Αποτροπή μέσω μιας Συμμαχίας Ετοιμότητας

 

          Δρ. Κωνσταντίνος Π. Μπαλωμένος

konmpalo@gmail.com

Πολιτικός Επιστήμονας – Διεθνολόγος

 Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα αποτύπωσε τη στρατηγική μετάβαση που συντελείται τα τελευταία χρόνια στη Συμμαχία σε σχέση με τον τρόπο που προσεγγίζεται από τους συμμάχους η ασφάλεια, η αποτροπή και η συλλογική άμυνα στον 21ο αιώνα.

Το βασικό μήνυμα της Συνόδου καταγράφεται σε ένα απόσπασμα από το κείμενο της Διακήρυξης των αποτελεσμάτων της. Συγκεκριμένα, επισημαίνεται: «Η αποτροπή και η άμυνα του ΝΑΤΟ βασίζονται σε ένα κατάλληλο μείγμα πυρηνικών, συμβατικών και πυραυλικών αμυντικών δυνατοτήτων, που συμπληρώνονται και από δυνατότητες στο διάστημα και τον κυβερνοχώρο. Δεσμευόμαστε να διατηρήσουμε το μαχητικό μας πλεονέκτημα. Επενδύουμε στην ικανότητά μας να αναπτύσσουμε, να υποστηρίζουμε και να διατηρούμε τις ένοπλες δυνάμεις μας, καθώς και να επιτυγχάνουμε τους στόχους επιχειρησιακών δυνατοτήτων που έχουν τεθεί για όλους τους τομείς επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων των χτυπημάτων βαθιάς ακρίβειας, της ολοκληρωμένης αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας, των μη επανδρωμένων συστημάτων, των τεχνολογιών αιχμής και των δυνατοτήτων πληροφοριών. Αναπτύσσουμε ένα διαλειτουργικό διατλαντικό σύννεφο διεξαγωγής πολέμου και υιοθετούμε ισχυρά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης».

Με άλλα λόγια, για το ΝΑΤΟ πλέον η ασφάλεια και η αποτροπή δεν βασίζεται μόνο στην κατοχή ισχυρών στρατιωτικών δυνατοτήτων, αλλά και στη διαρκή ετοιμότητα, στην παραγωγική ικανότητα, στην τεχνολογική υπεροχή και στην ανθεκτικότητα.

Στην ουσία, η αναφορά: «Επενδύουμε στην ικανότητά μας να αναπτύσσουμε, να υποστηρίζουμε και να διατηρούμε τις ένοπλες δυνάμεις μας, καθώς και να επιτυγχάνουμε τους στόχους επιχειρησιακών δυνατοτήτων που έχουν τεθεί για όλους τους τομείς επιχειρήσεων, δηλώνει ότι το ΝΑΤΟ μεταβαίνει από μια Συμμαχία αποτροπής μέσω ισχύος (Deterrence by Power), σε μια Συμμαχία που επιδιώκει την αποτροπή μέσω της ετοιμότητας (Deterrence by Readiness).

Αυτό είναι κατανοητό και φυσιολογικό, δεδομένου ότι στο σημερινό υβριδικό επιχειρησιακό περιβάλλον η Συμμαχία δεν αντιμετωπίζει μόνο την πιθανότητα μιας συμβατικής στρατιωτικής σύγκρουσης, αλλά ένα σύνθετο περιβάλλον όπου συνδυάζονται συμβατικές στρατιωτικές απειλές, υβριδικές επιχειρήσεις, κυβερνοεπιθέσεις, επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, πληροφοριακές επιχειρήσεις επιρροής και ο τεχνολογικός ανταγωνισμός.

Επίσης, το ΝΑΤΟ δεν εγκαταλείπει τις πλατφόρμες μάχης (Platform-Centric Warfare), αλλά τις ενσωματώνει σε ένα δικτυοκεντρικό επιχειρησιακό οικοσύστημα (Network-Centric Warfare).

Μεταβαίνει δηλαδή από μια αντίληψη όπου το στρατηγικό πλεονέκτημα βασιζόταν κυρίως στην κατοχή προηγμένων οπλικών συστημάτων, σε μια αντίληψη όπου το πλεονέκτημα προκύπτει από τη διασύνδεση αισθητήρων, πλατφορμών, δεδομένων, δικτύων, τεχνολογιών και συστημάτων διοίκησης και ελέγχου (C2), τα οποία λειτουργούν ως ένα ενιαίο επιχειρησιακό σύστημα.

Η αναφορά της Διακήρυξης δε, για τη δημιουργία ενός «διαλειτουργικού διατλαντικού πολεμικού νέφους» (interoperable transatlantic warfighting cloud), επιβεβαιώνει του λόγου το αληθές.

Υπό το ανωτέρω πλαίσιο, για να γίνει κατανοητή η μετάβαση που συντελείται προς την εξέλιξη του ΝΑΤΟ σε μια «Συμμαχία Ετοιμότητας» (Alliance of Readiness), θα πρέπει να παρατεθούν κάποια δομικά στοιχεία που θα καταστήσουν εφικτή την κατανόηση αυτής της θεμελιώδους σημασίας στρατηγικής προσαρμογής στο σημερινό επιχειρησιακό περιβάλλον έντονου ανταγωνισμού.

 

 

Πίνακας: Η στρατηγική μετάβαση του ΝΑΤΟ: Από τη Συμμαχία

      Αποτροπής στη Συμμαχία Ετοιμότητας

 

ΠΡΙΝ Συμμαχία Αποτροπής (Deterrence Alliance)	ΤΩΡΑ Συμμαχία Ετοιμότητας (Alliance of Readiness)
v Συλλογική Άμυνα (Collective Defence)	v Διαρκής Ετοιμότητα (Persistent Readiness)
v Αποτροπή μέσω ισχύος	v Αποτροπή μέσω Ολοκληρωμένης Ισχύος και Διαρκούς Ετοιμότητας
v Στρατιωτικές δυνατότητες (Forces)	v Στρατιωτικές Δυνατότητες και Αμυντική Βιομηχανία (Forces + Defence Industry)
v Αντίδραση σε κρίσεις (Crisis Response)	v Διαρκής προετοιμασία για στρατηγικό ανταγωνισμό και επιχειρήσεις υψηλής έντασης
v Στρατιωτική Ικανότητα (Military Capability)	v Στρατιωτική Ικανότητα και Εθνική Ανθεκτικότητα (Military Capability + National Resilience)
v Αμυντικός Σχεδιασμός (Defence Planning)	v Ολιστική Άμυνα με τη συμμετοχή του συνόλου της κοινωνίας (Whole-of-Society Defence)
v Υποστήριξη Διοικητικής Μέριμνας (Logistics Support)	v Στρατηγική Εφοδιαστική Μέριμνα (Strategic Logistics)
v Οπλικά Συστήματα / Πλατφόρμες Μάχης (Platforms)	v Οπλικά Συστήματα / Πλατφόρμες Μάχης (Platforms) και Δεδομένα, Τεχνητή Νοημοσύνη και Δίκτυα (Data, AI & Networks)

 

Συνεπώς, η μεγάλη αλλαγή δεν είναι ότι το ΝΑΤΟ εγκαταλείπει την αποτροπή μέσω ισχύος.

Είναι ότι επαναπροσδιορίζει την αποτροπή μέσα από την ετοιμότητα, την ανθεκτικότητα και την ικανότητα παρατεταμένου ανταγωνισμού και τη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος εθνικής και συμμαχικής ισχύος.

Συγκεκριμένα, στη νέα στρατηγική αντίληψη του ΝΑΤΟ, η αποτροπή δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά προϊόν στρατιωτικής ισχύος. Αποτελεί το αποτέλεσμα της συνδυασμένης λειτουργίας της στρατιωτικής, της βιομηχανικής, της οικονομικής, της τεχνολογικής, της πληροφοριακής ισχύος και της εθνικής ανθεκτικότητας.

Εν κατακλείδι, η Αποτροπή για τη Συμμαχία δεν είναι πλέον μια στατική κατάσταση ισχύος, αλλά μια κατάσταση συνεχούς παραγωγής, ανανέωσης και διατήρησης ισχύος.

Υπό το πλαίσιο αυτό, το ΝΑΤΟ σήμερα (μετά και τις συγκρούσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή) δεν περιορίζεται πλέον στην προετοιμασία για την αποτροπή μιας σύγκρουσης.

Προετοιμάζεται ταυτόχρονα για την περίπτωση όπου η αποτροπή αποτύχει και απαιτηθεί η ικανότητα διεξαγωγής και υποστήριξης παρατεταμένων επιχειρήσεων υψηλής έντασης.

Σε σχέση με την Ελλάδα η εν λόγω στρατηγική μεταβολή του ΝΑΤΟ έχει ιδιαίτερη σημασία τόσο επιχειρησιακά όσο και γεωπολιτικά.

Από επιχειρησιακής πλευράς, η νέα φιλοσοφία της Συμμαχίας πρέπει να αξιοποιηθεί ως ευκαιρία στρατηγικού μετασχηματισμού της εθνικής άμυνας της χώρας, ώστε να παραχθεί ένας νέος αμυντικός σχεδιασμός που θα καλύπτει τις απαιτήσεις ενός επιχειρησιακού περιβάλλοντος παρατεταμένου ανταγωνισμού και υψηλής έντασης.

Ειδικότερα, η επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα δεν θα αξιολογείται πλέον μόνο με βάση τον διαθέσιμο αριθμό των οπλικών συστημάτων και την ποιότητά τους, αλλά και από την ικανότητα της χώρας να διατηρεί υψηλή διαθεσιμότητα δυνάμεων, να αναπληρώνει γρήγορα κρίσιμα εξοπλιστικά αποθέματα, να προστατεύει τις κρίσιμες υποδομές της, να διασφαλίζει τις εφοδιαστικές της αλυσίδες και να αξιοποιεί προηγμένες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, τα μη επανδρωμένα συστήματα και τα ολοκληρωμένα ψηφιακά δίκτυα διοίκησης και ελέγχου.

Από γεωπολιτικής άποψης επίσης, η στρατηγική μετάβαση του ΝΑΤΟ σε μια «Συμμαχία Ετοιμότητας» έχει ιδιαίτερη σημασία τόσο για την Ελλάδα όσο και για το σύνολο των κρατών μελών της Συμμαχίας, καθώς αλλάζει ο τρόπος που θα αξιολογείται η στρατηγική αξία κάθε κράτους.

Συγκεκριμένα, κριτήρια όπως η γεωγραφική θέση και η στρατιωτική συνεισφορά στις επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ παραμένουν απαραίτητα, αλλά δεν είναι πλέον επαρκή. 

Στο νέο στρατηγικό πλαίσιο, σημαντική βαρύτητα αποκτούν πλέον η αμυντική βιομηχανική βάση, η τεχνολογική καινοτομία, η ανθεκτικότητα των κρίσιμων υποδομών, η ενεργειακή ασφάλεια, οι δυνατότητες υποστήριξης των συμμαχικών επιχειρήσεων και η ικανότητα μιας χώρας να λειτουργεί ως αξιόπιστος κόμβος μεταφοράς δυνάμεων, υλικών και πληροφοριών.

Υπό αυτό το πρίσμα, η Ελλάδα μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο καθώς διαθέτει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα και επίσης, δημιουργείται μια σημαντική ευκαιρία γεωπολιτικής αναβάθμισής της, υπό την προϋπόθεση ότι θα προσαρμόσει εγκαίρως τον εθνικό αμυντικό της σχεδιασμό στις νέες απαιτήσεις της Συμμαχίας.

Ειδικότερα, η γεωγραφική της θέση και ο ρόλος της ως πυλώνας σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, οι λιμενικές και αεροπορικές υποδομές της, οι ενεργειακές διασυνδέσεις της σε συνδυασμό με το νέο ενεργειακό της ρόλο στη Μεσόγειο και την Ευρώπη, καθώς και η συμμετοχή της σε ευρωπαϊκά και συμμαχικά προγράμματα αμυντικής και τεχνολογικής συνεργασίας, της προσδίδουν αυξημένη στρατηγική σημασία.

Παράλληλα, οι πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται από το ΝΑΤΟ για την ανάπτυξη της αμυντικής βιομηχανίας παρέχουν μια σημαντική ευκαιρία για την ελληνική αμυντική βιομηχανία να ενταχθεί ουσιαστικότερα στις διατλαντικές αλυσίδες παραγωγής και εφοδιασμού.

Επίσης, η συμμετοχή της Ελλάδας σε προγράμματα αξιοποίησης της ελληνικής τεχνολογικής και ερευνητικής κοινότητας σε συνδυασμό με την ανάληψη δράσεων που ενισχύουν την ανθεκτικότητα της Συμμαχίας, μπορούν να αποτελέσουν όχι μόνο μοχλό οικονομικής ανάπτυξης, αλλά και παράγοντα ενίσχυσης της γεωπολιτικής βαρύτητας της χώρας.

Συνεπώς, το πραγματικό ζητούμενο για την Ελλάδα μετά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, δεν είναι απλώς να παρακολουθεί τις δομικές αλλαγές που συντελούνται στη Συμμαχία, αλλά να κατανοήσει εγκαίρως τη στρατηγική τους σημασία και να προσαρμόσει ανάλογα τον εθνικό της αμυντικό σχεδιασμό στη λογική της «Συμμαχίας Ετοιμότητας».

Διότι, η ισχύς ενός κράτους στο νέο στρατηγικό περιβάλλον του ΝΑΤΟ δεν θα καθορίζεται μόνο από τον αριθμό και την ποιότητα των εξοπλισμών που διαθέτει, αλλά από το πόσο έτοιμο είναι να αντέξει, να προσαρμοστεί, να συνεχίσει να επιχειρεί, καθώς και να παράγει, να διατηρεί και ανανεώνει την ισχύ του σε ένα περιβάλλον διαρκούς στρατηγικού ανταγωνισμού

ΤΙΜΑΤΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΚΥΡΙΑΚΗ 12/7 Η ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΪΣΙΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΤΟΥ ΟΠΛΟΥ ΤΩΝ ΔΙΑΒΙΒΑΣΕΩΝ

 

Σαν σήμερα 12 Ιουλίου του 1994 εκοιμήθη στη Σουρωτή Θεσσαλονίκης ο Γέροντας Παΐσιος ο Αγιορείτης, μία από τις πλέον αναγνωρίσιμες μορφές της σύγχρονης Ορθοδοξίας.

Τριάντα δύο χρόνια μετά, το όνομά του εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για χιλιάδες πιστούς, ενώ ο τάφος του στη Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στη Σουρωτή δέχεται καθημερινά ανθρώπους που προσέρχονται για να τιμήσουν τη μνήμη του.

Ο κατά κόσμον Αρσένιος Εζνεπίδης γεννήθηκε στις 25 Ιουλίου 1924 στα Φάρασα της Καππαδοκίας.

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την ανταλλαγή πληθυσμών, η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στην Κόνιτσα, όπου πέρασε τα παιδικά και νεανικά του χρόνια.

Πριν αφιερωθεί στη μοναχική ζωή, εργάστηκε ως ξυλουργός, ενώ υπηρέτησε και στον ελληνικό Στρατό ως ασυρματιστής.

Μετά την ολοκλήρωση της στρατιωτικής του θητείας, πήρε την απόφαση να ακολουθήσει τον δρόμο της μοναχικής πολιτείας και εγκαταστάθηκε στο Άγιο Όρος.

Έζησε σε διάφορα μοναστήρια και κελιά, αφιερώνοντας τη ζωή του στην προσευχή και την άσκηση. Για ένα διάστημα βρέθηκε στη Μονή Στομίου στην Κόνιτσα, όπου συνέβαλε στην ανακαίνιση του μοναστηριού και στήριξε τους κατοίκους της περιοχής.

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 εγκαταστάθηκε στο κελί της Παναγούδας, κοντά στη Μονή Κουτλουμουσίου. Εκεί άρχισαν να συρρέουν όλο και περισσότεροι άνθρωποι που αναζητούσαν μια συμβουλή, έναν λόγο παρηγοριάς ή πνευματική καθοδήγηση για τις δυσκολίες της ζωής τους.

Η φήμη του εξαπλώθηκε μέσα από τις μαρτυρίες όσων τον είχαν συναντήσει, οι οποίοι μιλούσαν για την απλότητα, την ταπεινότητα και την ιδιαίτερη προσέγγισή του απέναντι στα προβλήματα των ανθρώπων.

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο τον ανακήρυξε Άγιο στις 13 Ιανουαρίου 2015.

Η αγιοκατάταξή του συνδέθηκε με τον ασκητικό του βίο, την πνευματική του προσφορά και το έργο που άφησε πίσω του. Η μνήμη του τιμάται κάθε χρόνο στις 12 Ιουλίου.

Μετά την κοίμησή του, ιδιαίτερη θέση στη δημόσια συζήτηση απέκτησαν και οι προφητείες που αποδίδονται στον Άγιο Παΐσιο. Αναφορές σχετικά με διεθνή γεγονότα, την Τουρκία, την Κωνσταντινούπολη και μελλοντικές εξελίξεις έχουν κυκλοφορήσει ευρέως, αν και αρκετές από αυτές δεν συνοδεύονται από σαφή πρωτογενή τεκμηρίωση.

Η ζωή του γνώρισε νέα προβολή τα τελευταία χρόνια μέσα από την τηλεοπτική σειρά «Άγιος Παΐσιος – Από τα Φάρασα στον Ουρανό», η οποία παρουσίασε την πορεία του από τη γενέτειρά του στην Καππαδοκία μέχρι την πνευματική του διαδρομή στο Άγιο Όρος.

Περισσότερες από τρεις δεκαετίες μετά την κοίμησή του, ο Άγιος Παΐσιος παραμένει μία από τις πιο αγαπητές μορφές της σύγχρονης Ορθοδοξίας, με τη ζωή και τις διδαχές του να συνεχίζουν να έχουν ισχυρή παρουσία στην κοινωνία.

Από τον ΣΕΑΝ Μαγνησίας στις εκδηλώσεις για την μνήμη του Αγίου Παϊσίου που έγιναν στην 32η ΤΑΞΠΖΝ παρέστησαν ο Αντιπρόεδρος κ. Βασίλης Σιαφάκας και ο Γεν. Γραμματέας κ. Βασίλης Νικολάου.

ΣΜΗΕΑ: Οι νέοι χειριστές drones του ΕΣ

Δεν φορούν κράνος πιλότου και δεν βρίσκονται μέσα σε αεροσκάφος. Τα χέρια τους όμως είναι συνεχώς πάνω στο χειριστήριο και τα μάτια τους παρακολουθούν την εικόνα που μεταδίδεται από ψηλά. Είναι οι νέοι χειριστές Συστημάτων Μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών (ΣΜΗΕΑ), γνωστά ευρύτερα ως drones (ντρόουνς), του Ελληνικού Στρατού. Είναι τα στελέχη που εκπαιδεύονται για να επιχειρούν σε ένα πεδίο όπου η τεχνολογία αλλάζει καθημερινά τους κανόνες της μάχης.

Η εκπαίδευση αυτή δεν αφορά απλώς τον χειρισμό ενός drone. Αφορά τη δημιουργία μιας νέας επιχειρησιακής ικανότητας, όπου η ακρίβεια των κινήσεων, η ψυχραιμία υπό πίεση και η ταχύτητα λήψης αποφάσεων συνδυάζονται με τις δυνατότητες της σύγχρονης τεχνολογίας.

Στο Κέντρο Επιχειρήσεων Προσομοίωσης (ΚΠΕ) «ΙΑΝΟΣ», οι εκπαιδευόμενοι ξεκινούν από τον εξομοιωτή και τα εμπορικά διαθέσιμα συστήματα και σταδιακά περνούν σε πιο σύνθετες πλατφόρμες, ακόμη και σε ΣΜΗΕΑ που αναπτύσσονται και κατασκευάζονται από τον Ελληνικό Στρατό.

Το κέντρο παρέχει εκπαίδευση υψηλού επιπέδου, προκειμένου τα στελέχη να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις μιας νέας εποχής. Μιας εποχής, όπου η τεχνολογία δεν αποτελεί απλώς υποστηρικτικό εργαλείο, αλλά μέρος του ίδιου του τρόπου με τον οποίο σχεδιάζονται και εκτελούνται οι σύγχρονες επιχειρήσεις.

Η επίσκεψη του Αθηναϊκού Πρακτορείου Ειδήσεων, στο στρατόπεδο όπου διεξάγονται σχολεία εκπαίδευσης χειριστών ΣΜΗΕΑ, αποτυπώνει το νέο, διαφορετικό πρόσωπο του σύγχρονου Ελληνικού Στρατού. Έναν στρατό που επενδύει συστηματικά στην τεχνολογία, στην εκπαίδευση και στην ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων.

«Στόχος να προετοιμάσουμε τον χειριστή όσο το δυνατόν πιο ολοκληρωμένα»

Κατά την υποδοχή και ενημέρωση στο Κέντρο, ο εκπρόσωπος Τύπου της ΑΣΔΙΘ, Αντισυνταγματάρχης (ΠΒ) Παναγιώτης Μιχαηλίδης, παρουσίασε το πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσεται η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών από τις Ένοπλες Δυνάμεις, αλλά και τη σημασία της προσαρμογής στις νέες απαιτήσεις.

Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο διευθυντής του Κέντρου, «στόχος μας είναι να προετοιμάσουμε τον χειριστή όσο το δυνατόν πιο ολοκληρωμένα, ώστε, όταν επιστρέψει στη μονάδα του, να μπορεί να επιχειρεί με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα, ανταποκρινόμενος στις απαιτήσεις των σύγχρονων επιχειρήσεων».

Στη σχολή πραγματοποιούνται σχολεία χειριστών ΣΜΗΕΑ Κλάσης Ι, ενώ παράλληλα οργανώνονται και πιο εξειδικευμένα σχολεία. Ένα από αυτά αφορά συστήματα που διαθέτουν υποβοήθηση χειρισμού και ένα δεύτερο τα ΣΜΗΕΑ τύπου FPV (First Person View). Εδώ, ο χειριστής, φοράει ειδικά γυαλιά και βλέπει σε πραγματικό χρόνο την εικόνα που καταγράφει η κάμερα του ΣΜΗΕΑ, σαν να βρίσκεται ο ίδιος μέσα σε αυτό, οπότε απαιτείται ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο δεξιοτήτων.

Η μεγαλύτερη πρόκληση για τους εκπαιδευόμενους

Η επιλογή των εκπαιδευόμενων γίνεται από τις μονάδες όπου υπηρετούν, ανάλογα με τις επιχειρησιακές ανάγκες και το επίπεδο ετοιμότητας. Οι υποψήφιοι αξιολογούνται όχι μόνο ως προς τις γνώσεις τους, αλλά και ως προς τις προσωπικές τους δεξιότητες. «Ο χειρισμός ενός ΣΜΗΕΑ αποτελεί μια ιδιαίτερη ικανότητα και δεν ανταποκρίνονται όλοι με τον ίδιο τρόπο στις απαιτήσεις της εκπαίδευσης», αναφέρει ο διευθυντής του ΚΠΕ «ΙΑΝΟΣ», εξηγώντας ότι η αξιολόγηση αποτελεί βασικό μέρος της όλης διαδικασίας.

Η μεγαλύτερη πρόκληση, όπως εξηγεί, είναι ο χειρισμός να γίνει δεύτερη φύση για τον εκπαιδευόμενο. «Δεν πρέπει να απασχολεί το μυαλό του το πώς θα στρίψει, πώς θα απογειώσει ή πώς θα προσγειώσει το ΣΜΗΕΑ. Όλες αυτές οι κινήσεις πρέπει να είναι αυτόματες, να έχουν γίνει δεύτερη φύση, ώστε η προσοχή του να είναι αποκλειστικά προσανατολισμένη στην αποστολή», επισημαίνει.

Εκείνο που πρέπει να τονιστεί είναι πως η χρήση ενός drone από έναν μη στρατιωτικό για ψυχαγωγικούς σκοπούς ή για λήψη εικόνων και βίντεο δεν έχει ουσιαστικά καμία σχέση με τις απαιτήσεις που συνοδεύουν τον χειρισμό ενός στρατιωτικού ΣΜΗΕΑ.

Στην πρώτη περίπτωση, πρόκειται για μια δραστηριότητα αναψυχής, όπου ο χρήστης καλείται κυρίως να εξοικειωθεί με τον χειρισμό και τους κανόνες ασφαλούς πτήσης. Αντίθετα, ο χειριστής στον στρατό καλείται να επιχειρήσει σε ένα περιβάλλον αυξημένων απαιτήσεων, όπου το ΣΜΗΕΑ αποτελεί επιχειρησιακό μέσο και ο χειρισμός του συνδέεται με την εκτέλεση συγκεκριμένης αποστολής.

Η ανάγκη για ακρίβεια, ταχύτητα αντίδρασης, αξιολόγηση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, διαχείριση πίεσης και αντιμετώπιση απρόβλεπτων παραγόντων μετατρέπει τον χειρισμό σε μια ιδιαίτερα απαιτητική στρατιωτική δεξιότητα.

Τα στάδια εκπαίδευσης των χειριστών

Η εκπαίδευση των χειριστών ακολουθεί συγκεκριμένα στάδια. Αρχικά οι εκπαιδευόμενοι έρχονται σε επαφή με τα βασικά συστήματα και τις αρχές ασφαλούς πτήσης, ενώ στη συνέχεια περνούν σε πιο απαιτητικές διαδικασίες.

Ένας από τους πιο έμπειρους εκπαιδευτές, περιγράφει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ μια διαδικασία που ξεκινά από τα βασικά. «Η πρώτη επαφή γίνεται μέσω του εξομοιωτή. Εκεί, ο εκπαιδευόμενος εξοικειώνεται με το χειριστήριο και το περιβάλλον πτήσης», υπογραμμίζει.

Ακολουθούν πραγματικές πτήσεις με μικρά εμπορικά ΣΜΗΕΑ, τα οποία διαθέτουν προστατευτικά στους έλικες και χαμηλό κόστος συντήρησης. Η επιλογή αυτή επιτρέπει στους εκπαιδευόμενους να αποκτήσουν εμπειρία χωρίς μεγάλο οικονομικό κόστος. Βασικός στόχος είναι η ανάπτυξη της λεγόμενης «μυϊκής μνήμης». Το ίδιο χειριστήριο χρησιμοποιείται σε όλα τα στάδια, ώστε οι βασικές κινήσεις να γίνουν αυτοματοποιημένες.

«Όσο καλύτερα μάθει κάποιος να χρησιμοποιεί το χειριστήριο, τόσο πιο αποτελεσματικός θα είναι στον χειρισμό οποιουδήποτε συστήματος», σημειώνει χαρακτηριστικά ο εκπαιδευτής. Στη συνέχεια, η εκπαίδευση περνά στα ΣΜΗΕΑ FPV, τα οποία αποτελούν μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις. Τα συγκεκριμένα συστήματα δεν διαθέτουν τα βοηθήματα που υπάρχουν σε άλλα ΣΜΗΕΑ, όπως σταθεροποίηση ή GPS Assist.

Η εκπαίδευση συνεχίζεται στον ειδικά διαμορφωμένο στίβο εμποδίων, όπου οι χειριστές καλούνται να πραγματοποιήσουν πτήσεις ακριβείας, να κινηθούν μέσα από εμπόδια και να αντιμετωπίσουν τις επιδράσεις των καιρικών συνθηκών. Ακολούθως, η διαδικασία μεταφέρεται στο πεδίο βολής, όπου χρησιμοποιούνται μεγαλύτερα συστήματα, πολλά από τα οποία κατασκευάζονται πλέον από τον Ελληνικό Στρατό.

Οι νέοι άνθρωποι πίσω από τα χειριστήρια

Πίσω από κάθε σύστημα βρίσκεται ο άνθρωπος που καλείται να το αξιοποιήσει. Οι εκπαιδευόμενοι χειριστές περιγράφουν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ μια ιδιαίτερα απαιτητική διαδικασία, που προϋποθέτει συγκέντρωση, ψυχραιμία και συνεχή εξάσκηση.

Εικοσάχρονη εκπαιδευόμενη, ΕΠ.ΟΠ. Στρατιώτης, επέλεξε να ασχοληθεί με τα ΣΜΗΕΑ λόγω του συνδυασμού τεχνολογίας και επιχειρησιακής δράσης. «Δεν πρόκειται απλώς για ένα μέσο επιτήρησης, αλλά για ένα ολοκληρωμένο σύστημα που μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην εκτέλεση μιας αποστολής», αναφέρει. Για την ίδια, το πιο απαιτητικό στάδιο ήταν τα FPV συστήματα. «Στην αρχή», υπογραμμίζει, «ο βαθμός δυσκολίας φαίνεται μεγάλος, όμως με συνεχή εξάσκηση και σωστή εκπαίδευση ο χειρισμός γίνεται σταδιακά φυσικός».

Εικοσιτετράχρονος εκπαιδευόμενος, ΕΠ.ΟΠ. Στρατιώτης, υπογραμμίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ την ευθύνη που συνοδεύει τον χειρισμό ενός στρατιωτικού ΣΜΗΕΑ. «Οι φίλιες δυνάμεις βασίζονται στις πληροφορίες και στην υποστήριξη που τους παρέχουμε, ώστε να μπορέσουν να ολοκληρώσουν με επιτυχία την δική τους αποστολή», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Όπως εξηγεί, η ενασχόλησή του από μικρή ηλικία με βιντεοπαιχνίδια και κονσόλες τον βοήθησε στην ανάπτυξη αντανακλαστικών και συντονισμού κινήσεων, στοιχεία που αποδείχθηκαν χρήσιμα στην εκπαίδευση.

Η τεχνολογία που αλλάζει τις πολεμικές επιχειρήσεις

Η εξέλιξη των ΣΜΗΕΑ αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της ταχύτητας, με την οποία μεταβάλλεται το σύγχρονο επιχειρησιακό περιβάλλον. Ο εκπαιδευτής Επιλοχίας Κ.Μ. επισημαίνει ότι η τεχνολογία των ΣΜΗΕΑ αλλά και των αντιμέτρων εξελίσσεται συνεχώς. «Σχεδόν κάθε δύο μήνες βλέπουμε σημαντικές αλλαγές στο σύγχρονο πεδίο επιχειρήσεων», επισημαίνει.

Τα σύγχρονα ΣΜΗΕΑ χρησιμοποιούνται για αναγνώριση, επιτήρηση και στοχοποίηση, ενώ πλέον αντιμετωπίζονται ως συστήματα που μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά την εξέλιξη μιας επιχείρησης. Για τον λόγο αυτό, όπως σημειώνει ο διευθυντής του ΚΠΕ, «η ανάγκη για συνεχή εκπαίδευση είναι δεδομένη Όπως συμβαίνει με κάθε δεξιότητα, απαιτείται συνεχής εξάσκηση. Υπάρχει σχεδιασμός ώστε οι χειριστές να διατηρούν διαρκή επαφή με το αντικείμενο και να βελτιώνουν συνεχώς τις ικανότητές τους».

Η εικόνα που αποτυπώνεται είναι πλέον αυτή ενός σύγχρονου στρατού που προσαρμόζεται στις απαιτήσεις της εποχής. Η τεχνολογία, η εκπαίδευση και η ανθρώπινη ικανότητα συνδέονται σε ένα νέο μοντέλο επιχειρησιακής προετοιμασίας, όπου τα drones δεν αποτελούν απλώς ένα νέο εργαλείο, αλλά μια νέα αντίληψη για τον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται οι σύγχρονες επιχειρήσεις.

Δείτε φωτογραφίες: 

*Οι φωτογραφίες είναι του Αχιλλέα Χήρα και το βίντεο του Γιάννη Αγγελάκη για το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ 5ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΕΦΕΔΡΩΝ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ Σ.Ε.Α.Ν.ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ - ΔΗΛΩΣΤΕ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ- ΖΗΣΤΕ ΤΗΝ ΕΜΠΕΙΡΙΑ

ΣΥΝΑΔΕΛΦΟΙ ΕΦΕΔΡΟΙ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΙ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ - ΔΗΛΩΣΤΕ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ 

ΖΗΣΤΕ ΤΗΝ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ 5ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΕΦΕΔΡΩΝ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ ΣΤΟ Κ.Α.Α.Υ ΜΑΛΑΚΙ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ

ΜΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΣΕΑΝ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΓΙΑ 5η ΣΥΝΕΧΗ ΧΡΟΝΙΑ ΝΑ ΕΝΩΣΟΥΝ ΕΦΕΔΡΟΥΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΥΣ ΑΠ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΝΑ ΖΗΣΟΥΝ ΤΗΝ ΕΜΠΕΙΡΙΑ, ΝΑ ΑΝΤΑΛΛΑΞΟΥΝ ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΝΑ ΠΑΡΟΥΝ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΕΙΣ.

ΣΑΣ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ ΑΠΟ ΚΟΝΤΑ

ΚΕΝΤΡΑ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΦΕΔΡΕΙΑΣ (ΚΕΜΕΦ) ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

Τα Κέντρα Μετεκπαίδευσης Εφεδρείας και το νέο πρότυπο της Ενεργού Εφεδρείας

Μιχαήλ Φωκάς
Μέλος Κεντρικού Διοικητικού Συμβουλίου ΑΠΟΕΑ
Γενικός Γραμματέας ΣΕΑΝ Λάρισας

Τον Απρίλιο του 2025, στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, πραγματοποιήθηκε μια
ιδιαίτερα σημαντική ημερίδα για το μέλλον της ελληνικής εφεδρείας. Για πρώτη φορά
μετά από πολλά χρόνια, στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, Έφεδροι Αξιωματικοί και
εκπρόσωποι των θεσμικών φορέων της εφεδρείας συζήτησαν από κοινού όχι μόνο τα
προβλήματα του υφιστάμενου συστήματος, αλλά κυρίως τις προοπτικές και τις
αναγκαίες μεταρρυθμίσεις για τη δημιουργία μιας σύγχρονης και επιχειρησιακά
αξιοποιήσιμης εφεδρείας.
Ανάμεσα στις προτάσεις που κατατέθηκαν, ξεχώρισε η δημιουργία δύο Κέντρων
Μετεκπαίδευσης Εφεδρείας (ΚΕΜΕΦ), στον Αυλώνα και στο Λιτόχωρο. Μια πρόταση
που τότε αποτελούσε στόχο και σχεδιασμό, σήμερα αποτελεί πραγματικότητα.
Από τις 15 έως τις 20 Ιουνίου 2026 τα δύο Κέντρα υποδέχθηκαν τους πρώτους
Ενεργούς Εφέδρους, εγκαινιάζοντας ουσιαστικά μια νέα εποχή για τον θεσμό της
εφεδρείας. Η επίσημη έναρξη λειτουργίας του ΚΕΜΕΦ στον Αυλώνα
πραγματοποιήθηκε παρουσία του Υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια, του
Αρχηγού ΓΕΕΘΑ Στρατηγού Δημητρίου Χούπη και του Αρχηγού ΓΕΣ Αντιστρατήγου
Γεωργίου Κωστίδη, γεγονός που καταδεικνύει τη σημασία που αποδίδει η πολιτική
και στρατιωτική ηγεσία στο νέο μοντέλο ενεργού εφεδρείας.
Η εξέλιξη αυτή δεν συνιστά απλώς τη δημιουργία δύο νέων στρατιωτικών
εγκαταστάσεων. Αποτελεί την υλοποίηση μιας διαφορετικής φιλοσοφίας για την
εφεδρεία και τον ρόλο της στην άμυνα της χώρας.
Το βασικό όραμα που παρουσιάστηκε στην ημερίδα της Σχολής Ευελπίδων ήταν
σαφές: η μετάβαση από μια εφεδρεία που ενεργοποιείται περιστασιακά, σε μια
εφεδρεία που εκπαιδεύεται συστηματικά, διατηρεί επιχειρησιακές δεξιότητες και
αποτελεί οργανικό τμήμα του αμυντικού σχεδιασμού.
Η δημιουργία των δύο ΚΕΜΕΦ δεν έρχεται να υποκαταστήσει το έργο των Ταγμάτων
Εθνοφυλακής ή άλλων υφιστάμενων δομών εκπαίδευσης. Αντίθετα, προσθέτει έναν
δεύτερο και πιο εξειδικευμένο βαθμό μετεκπαίδευσης, με κοινά εκπαιδευτικά
πρότυπα, σύγχρονα μέσα και δυνατότητα αξιοποίησης νέων τεχνολογιών.
Η ουσία της πρότασης δεν ήταν ποτέ μόνο γεωγραφική. Βεβαίως, η ύπαρξη ενός
κέντρου κοντά στην Αθήνα και ενός κοντά στη Θεσσαλονίκη διευκολύνει τη
συμμετοχή εφέδρων από ολόκληρη τη χώρα. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι για
πρώτη φορά δημιουργείται ένας ενιαίος και οργανωμένος μηχανισμός
μετεκπαίδευσης, ικανός να προσφέρει ομοιομορφία, ποιότητα και συνέχεια στην
εκπαίδευση.
Παράλληλα, αντιμετωπίζεται ένα διαχρονικό πρόβλημα του θεσμού: η δυνατότητα
ουσιαστικής συμμετοχής εφέδρων που κατοικούν σε περιοχές χωρίς πρόσβαση σε
οργανωμένες δομές εκπαίδευσης. Η ενεργός εφεδρεία αποκτά πλέον πανελλαδική
διάσταση, χωρίς γεωγραφικούς αποκλεισμούς.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η φιλοσοφία αξιοποίησης του ανθρώπινου δυναμικού
της εφεδρείας. Η ημερίδα είχε αναδείξει την ανάγκη συμμετοχής κατάλληλα
επιλεγμένων Εφέδρων Αξιωματικών στην εκπαιδευτική διαδικασία, σε συνεργασία με

τα εν ενεργεία στελέχη. Η πρόταση αυτή βασίζεται στην παραδοχή ότι η ελληνική

εφεδρεία διαθέτει ένα τεράστιο απόθεμα γνώσεων, επαγγελματικής εμπειρίας και
εξειδικευμένων δεξιοτήτων που μπορούν να αξιοποιηθούν προς όφελος της
συνολικής αμυντικής προσπάθειας.
Η χρήση νέων τεχνολογιών, η εκπαίδευση σε drones και anti-drone διαδικασίες, οι
εξομοιωτές, η ψηφιακή υποστήριξη της εκπαίδευσης και η δυνατότητα πρόσβασης
των εφέδρων σε σύγχρονο εκπαιδευτικό υλικό αποδεικνύουν ότι τα ΚΕΜΕΦ δεν
σχεδιάστηκαν με βάση το χθες, αλλά με βάση τις ανάγκες του σύγχρονου πεδίου
επιχειρήσεων.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι το εγχείρημα δεν αντιμετωπίζεται ως μια κλειστή και
αμετάβλητη διαδικασία. Οι πρώτοι Έφεδροι που συμμετείχαν στα προγράμματα
μετεκπαίδευσης κλήθηκαν να καταθέσουν αναλυτικές παρατηρήσεις, αξιολογήσεις και
προτάσεις βελτίωσης. Η διαδικασία αυτή επιτρέπει την προσαρμογή του θεσμού στις
πραγματικές ανάγκες των εκπαιδευομένων και δημιουργεί μια πολύτιμη σχέση
εμπιστοσύνης μεταξύ εφέδρων και στρατεύματος.
Οι πρώτοι συμμετέχοντες στη μετεκπαίδευση, μεταξύ των οποίων και στελέχη των
φορέων της οργανωμένης εφεδρείας, είχαν την ευκαιρία να αξιολογήσουν το
πρόγραμμα και να καταθέσουν συγκεκριμένες προτάσεις βελτίωσης, συμβάλλοντας
ήδη από την πρώτη εφαρμογή στη διαμόρφωση και τη συνεχή εξέλιξη του θεσμού.
Ιδιαίτερα θετικό στοιχείο αποτελεί και η ενεργός παρουσία των θεσμικών φορέων της
εφεδρείας. Η Ανωτάτη Πανελλήνια Ομοσπονδία Εφέδρων Αξιωματικών (ΑΠΟΕΑ) και
οι Σύνδεσμοι Εφέδρων Αξιωματικών (ΣΕΑΝ) από όλη τη χώρα στήριξαν από την
πρώτη στιγμή το εγχείρημα. Εκπρόσωποί τους παρευρέθηκαν στο Λιτόχωρο, ενώ
στα εγκαίνια του ΚΕΜΕΦ Αυλώνα συμμετείχαν ο Πρόεδρος και ο Γενικός Γραμματέας
της ΑΠΟΕΑ, καθώς και πρόεδροι ΣΕΑΝ της Νοτίου Ελλάδας. Η παρουσία αυτή δεν
είχε απλώς εθιμοτυπικό χαρακτήρα. Αντικατοπτρίζει τη βούληση της οργανωμένης
εφεδρείας να συμβάλει ενεργά στην επιτυχία ενός θεσμού που αφορά το σύνολο των
εφέδρων.
Ίσως αυτή να είναι και η μεγαλύτερη αξία των ΚΕΜΕΦ. Δεν αποτελούν απλώς νέες
εγκαταστάσεις ή ένα ακόμη οργανωτικό μέτρο. Εκφράζουν μια νέα αντίληψη για τη
σχέση των Ενόπλων Δυνάμεων με τον πολίτη-οπλίτη και τον Έφεδρο Αξιωματικό.
Για δεκαετίες η εφεδρεία αντιμετωπιζόταν συχνά ως μια αναγκαία αλλά δευτερεύουσα
συνιστώσα της άμυνας. Σήμερα φαίνεται να διαμορφώνεται ένα διαφορετικό μοντέλο,
όπου η εκπαίδευση, η διατήρηση δεξιοτήτων και η επιχειρησιακή ετοιμότητα
αποκτούν κεντρική θέση.
Η επιτυχία των ΚΕΜΕΦ δεν θα κριθεί μόνο από τις εγκαταστάσεις ή τον αριθμό των
συμμετεχόντων. Θα κριθεί από το κατά πόσο θα καταφέρουν να δημιουργήσουν μια
πραγματική κοινότητα ενεργών εφέδρων, με υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης, αίσθημα
αποστολής και ουσιαστικό ρόλο στην εθνική άμυνα.
Τα πρώτα βήματα έγιναν. Η πρόταση έγινε πράξη. Το ζητούμενο πλέον είναι η
συνέχιση, η διαρκής βελτίωση και η καθιέρωση των Κέντρων Μετεκπαίδευσης
Εφεδρείας ως ενός θεσμού που θα ενισχύσει ουσιαστικά την αμυντική ετοιμότητα της
χώρας και θα αναβαθμίσει τον ρόλο της ελληνικής εφεδρείας για τις δεκαετίες που
έρχονται.

Τα ΚΕΜΕΦ δεν ανήκουν μόνο στις Ένοπλες Δυνάμεις. Ανήκουν σε όλους τους
Έλληνες Εφέδρους. Και η επιτυχία τους θα είναι επιτυχία ολόκληρου του θεσμού της
εφεδρείας.